فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه به‌دلیل افزایش جمعیت، برنامه‌ریزی و ارزیابی توان اکولوژیکی اراضی از عوامل توسعۀ پایدار به‌حساب می‌آید. بر این اساس مطالعات ارزیابی تناسب اراضی از مهم‌ترین فرایندها در مدیریت منابع خاکی محسوب می‌شود. هدف از این پژوهش، تعیین کاربری اراضی و اولویت کشت برای محصولات زیتون، هلو و مرکبات است. منطقۀ مطالعاتی، شهرستان خداآفرین (آذربایجان شرقی) با وسعت تقریبی 16500 هکتار است. خاک‌های منطقه دارای رژیم حرارتی ترمیک و رژیم رطوبتی اریدیک هم‌مرز با زریک بوده و در رده‌های اریدی‌سول‌ و انتی‌سول طبقه‌بندی شدند. از‌نظر ژئومورفولوژی اراضی در لندفرم‌های دشت (آبرفتی، سیلابی، دامنه‌ای) و مخروط‌‌افکنه قرار دارند. برای دستیابی به اهداف 11 واحد اراضی (نمایندۀ 11 سری غالب خاک) که ازنظر ویژگی‌های مؤثر در رشد محصولات انتخابی شرایط متفاوتی داشتند، جداسازی شدند. براساس نتایج، اقلیم منطقه برای کشت زیتون و مرکبات نامناسب و برای هلو کاملاً مناسب بوده و مهم‌ترین محدودیت‌های خاکی برای رشد، شیب در دامنه‌ها، سیل‌گیری در سیلاب‌ها، آهک و سنگریزۀ زیاد است. کلاس‌های تناسب برآورد‌شده با روش‌های مختلف فائو نشان داد که ریشه دوم نسبت‌به استوری به‌طور نسبی نتایج مطلوب‌تری نشان می‌دهد. به‌نظر می‌رسد که دلیل این امر در نظرگیری اثرات متقابل ویژگی‌های مؤثر در عملکرد محصولات و استفاده از قانون حداقل لیبیک و قراردادن کمترین ویژگی در خارج رادیکال باشد. تیپ بهره‌وری هلو به‌عنوان مناسب‌ترین محصول با توجه به شرایط اقلیم و ویژگی‌های زمین‌نما و خاک در منطقۀ مطالعاتی معرفی می‌شود و در اولویت کشت قرار دارد. نقشۀ قابلیت تناسب اراضی تهیه‌شده با GIS نیز مؤید این مطلب است؛ بنابراین ارزیابی قابلیت اراضی و مکان‌یابی اراضی مستعد به‌عنوان بخشی از آمایش سرزمین می‌تواند یک استراتژی به‌منظور اخذ تصمیم‌های مناسب در ارزیابی سرزمین، مطالعات زیست‌محیطی و برنامه‌ریزی درجهت حداکثرسازی بهره‌وری در قلمروهای جغرافیایی مختلف برای توسعۀ پایدار باشد.