ارزیابی عملکرد و شاخص‌های کشت مخلوط ارزن (Panicum miliaceaum L.) و کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) تحت تأثیر تراکم و نسبت‌های کاشت در منطقه بیرجند

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

3 دانشگاه کردستان

4 دانشگاه تهران

doi
10.22067/jag.v13i3.83543
چکیده

یکی از روش‌های ایجاد پایداری و حفظ سلامت تولید در بوم‌نظام‌های کشاورزی اجرای کشت مخلوط است. به این منظور، پژوهشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار جهت ارزیابی عملکرد ارزن ( Pnicum miliaceaum L.) و کینوا ( Chenopodium quinoa Willd.) در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند در سال زراعی 1397 انجام شد. آزمایش با دو عامل تراکم در سه سطح 20 (50 درصد بهینه)، 40 (بهینه) و 60 بوته در مترمربع (150 درصد بهینه) برای هر دو گیاه و نسبت‌های کشت مخلوط ردیفی سری جایگزینی در پنج سطح تک‌کشتی ارزن معمولی (0- 100 درصد)، سه ردیف ارزن و یک ردیف کینوا (25 درصد- 75 درصد)، یک در میان ارزن و کینوا (50 درصد- 50 درصد)، یک ردیف ارزن و سه ردیف کینوا (75 درصد- 25 درصد) و تک‌کشتی کینوا (100 درصد- 0) اجرا شد. نتایج نشان داد، تراکم مطلوب برای حصول حداکثر عملکرد دانه در تک‌کشتی ارزن معمولی (4100 کیلوگرم در هکتار) و کینوا (2340 کیلوگرم در هکتار) به‌ترتیب برابر 60 و 40 بوته در مترمربع بود. ترکیب تیماری برتر کشت مخلوط با قابلیت توصیه به کشاورز، نسبت 25 درصد ارزن و 75 درصد کینوا در تراکم 40 بوته در مترمربع با بالاترین نسبت برابری زمین (32 / 1) و افزایشی برابر 98 / 26 درصد در شاخص عملکرد واقعی کل مشخص گردید. همچنین بررسی اثر متقابل در این تیمار افزایش 26 / 9 درصدی عملکرد بیولوژیک کینوا (6935 کیلوگرم در هکتار) را بر اساس عملکرد پیش‌بینی شده نشان داد. با وجود غالبیت و توان رقابتی بالاتر ارزن معمولی نتایج به‌دست آمده مؤید سودمندی کشت مخلوط این گیاه با کینوا در منطقه بیرجند است.