پژوهشی بر شناخت گونهها و نشانههای تصویری سنگقبرهای گورستانهای تاریخی روستای سمغان(استان فارس)
نویسندگان
1 کارشناس ارشد معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندیشاپور دزفول
2 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندیشاپور دزفول
doi
10.22070/negareh.2021.14643.2810چکیده
گورستانها، تجلیگاه فرهنگ، باور و آداب دینی مردمان بومی هر منطقه است. گورستانهای تاریخی سمغان، از توابع شهرستان کوه چنار، نمونه مهمی از این منظر است. سنگقبرهای تاریخی گورستانهای این روستا، با توجه به کالبد و نشانههای تصویری آن؛ مظهری از هنر و فرهنگ کهن روستای مذکور است. لذا پژوهش حاضر از طریق بررسی کالبد و نقوش تزئینی سنگ قبور تاریخی سمغان با هدف دستیابی به ریشههای فرهنگی و هنری آن، تدوینشده است. سؤالات تحقیق عبارتاند از 1. سنگقبرهای تاریخی روستای سمغان به چندگونه تقسیمشده است؟ 2. کالبد و عناصر تزئینی سنگقبرهای تاریخی روستای سمغان تحت تأثیر چه عواملی شکلگرفتهاند؟ تحقیق حاضر با روش تحلیلی- توصیفی انجامشده و دادههای تحقیق از روشهای پیمایشی و کتابخانهای بهدستآمده است. از بین نمونههای موجود، 24 موردی که قابلیت خوانش متن و بررسی تصویر آن ممکن بوده؛ موردمطالعه قرارگرفته است. نتایج مطالعه نشان داد سنگقبرهای تاریخی روستای سمغان با توجه به جایگاه اجتماعی متوفی، در پنج دسته تندیسوار، لوحهای، صندوقچهای، گهوارهای مطبق و محرابی شکلگرفتهاند که گونههای تندیسوار، گهوارهای و محرابی از مفاهیم دینی-آیینی نیز تأثیر گرفتهاند. همچنین این آثار، حاوی کتیبهها و نقوش تزئینی متنوعی هستند که ریشه در آداب آیینهای کهن، سنتهای دینی و بهطور ویژه سنن دین اسلام، خصوصیات فردی متوفی، مفاهیم زندگی پس از مرگ دارند و تبلوری از مسائل عقیدتی، فرهنگی و مذهبی حاکم بر زمان خود هستند. در فرهنگ مردمان روستای سمغان علاوه بر موارد نامبرده شده، جایگاه اجتماعی متوفی، شغل و شهرت وی بر کالبد و نقوش سنگقبرها مؤثر بوده است.
