فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با وجود ارائه تعاریف متعدد از پراکنده‌رویی، بسیاری رشد شهری با خصوصیاتی چون تراکم پایین، پراکنده، وابسته به اتومبیل و دارای پیامدهای زیست محیطی و اجتماعی را پراکنده‌رویی یا اسپرال معرفی می‌ کنند. پراکنده‌رویی شهری در مناطقی که اقتصادی مبتنی بر کشاورزی و دامداری دارند، تاثیرات اقتصادی واضحی در پی دارد. این روند در استان خراسان شمالی، الگوی کاربری اراضی کشاورزی یکپارچه و سنتی را تغییر داده است. این استان در شمال شرق ایران قرار دارد و یک استان نسبتا روستایی محسوب می‌شود. به همین منظور، در این بررسی سعی شده‌است با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی، این مقوله مورد بحث قرارگیرد. داده‌های مورد نیاز از تصاویر ماهواره‌ای سالهای 1352، 1372 و 1392 و طرح‌های جامع به دست آمده‌است. این داده‌ها با توجه به هفت شاخص مرسوم در تحقیقات پراکنده‌رویی(انواع گسترش، تراکم، انبوهی در کل و در تراکم‌های کم، سطوح غیر قابل نفوذ، تغییرات تراکم و تغییرات جمعیت)، مورد بررسی قرارگرفته و برای آن که تحلیلها نتایج ملموس تری به‌دست‌دهد، در نهایت شاخصهای مورد اشاره با یکدیگر ترکیب‌شده و تحلیل-های اصلی با این شاخص ترکیبی، تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که نه تنها میزان پراکنده‌رویی شهری در این استان(از کمتر از 311/6- تا بیشتر از 974/4+) در سطح قابل توجهی قرار دارد، بلکه تاثیرات اقتصادی این روند عمدتا درآمد و اشتغال ساکنین مناطق روستایی را به شدت تحت تاثیر قرار‌داده و در واقع، پیامدهای منفی این روند بیش از آن که به شکل هزینه‌های حمل و نقل و زیرساخت‌های شهری متوجه شهرنشینان باشد، بر دوش روستائیان سنگینی می‌کند.