فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحلیل جامعه­ شناختی یکی از شاخه­ های مهم نقد بینارشته­ ای و شیوه ­ای مؤثر در مطالعه متون ادبی است که توسط لوکاچ و گلدمن پایه ­گذاری شد. ساخت‌گرایی تکوینی لوسین گلدمن بر این فرضیه استوار است که هر رفتار انسانی تلاشی است برای پاسخگویی معنادار به وضعیتی خاص. در عرصة هنر و ادبیات نیز، خلق اثر هنری و یا ادبی خود «رفتاری معنادار» از جانب خالق اثر به شمار می‌رود. ثَروَت اباظَه یکی از نویسندگان متعهد معاصر و یکی از پیشگامان رمان­ نویسی مصری است که نسبت به درد و رنج­های جامعه خویش نه ­تنها بی­تفاوت نیست؛ بلکه از هنر داستان­ نویسی در راستای خدمت به جامعه بهره می‌گیرد. این مقاله با روش تحلیل محتوای کیفی و با رویکرد ساخت­گرایی تکوینی گلدمن تلاش دارد تا ابتدا ساختار معنادار در اندیشه گلدمن را تشریح نماید و سپس با نقد جامعه‌شناختی رمان «قصرٌ علی النِّیلِ»، ارتباط معنادار این آفرینش ادبی با ساختار معنادار فراگیر در متن جامعه را تبیین کند. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که ثروت اباظه بیشتر داستان­هایش را در قالبی رئالیست­گونه نوشته و به مدد این قالب رئالیستی به موضوعات واقعی جامعة خویش گریز زده و آن­ها را در خلال موضوعات رمان پرورش داده­ است. او با در نظر گرفتن شرایط روز و ساختارهای معنادار فراگیر جامعه، رمان را بهترین راه ارتباط با مردم، آگاهی­بخشی به آنان و انعکاس دغدغه‌های جامعه یافت.