شناسایی و تبیین ماهیت شر در نگارههای فالنامه درسدن بر اساس آراء ملاصدرا
نویسندگان
1 استاد گروه فلسفه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان
2 استادیار گروه هنر، مرکز تحقیقات افق های نوین در معماری و شهرسازی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد
3 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران
4 استادیار گروه هنر، مرکز تحقیقات افق های نوین در معماری و شهرسازی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد
doi
10.22070/negareh.2022.16046.3007چکیده
مسئلهٔ خیر و شر یکی از بحث های عمیق فلسفه و کلام است که در دوران مختلف تاریخ، تفکر و ذهن اندیشمندان غرب و شرق را به خود معطوف داشتهاست. در این میان فلاسفه اسلامی به ویژه حکمای صدرایی با نگاهی عقلی و مستدل، رنجها و شرور مطرح در جهان هستی را مورد مطالعه قرارداده و به تبیین حقیقت و ماهیت آن پرداختهاند. ملاصدرا ضمن روی آوردن به تعریف مصداقی از شر و تقسیم مصادیق شر به طبیعی، اخلاقی، عاطفی و مابعدالطبیعی به تشریح ماهیت آن پرداخته و برای آن چهار قِسم در نظر گرفتهاست: امور عدمی، شر ادراکی، شر اخلاقی و مبادی شر اخلاقی. پژوهش حاضر با ماهیتی توصیفی- تحلیلی نگاهی دارد به تشخیص ماهیت شر در نگارههای فالنامهٔ تهماسبی نسخهٔ درسدن. بر این اساس پس از مطالعات کتابخانهای برای شناخت مسئلهٔ شر و ویژگیهای آن، انواع ماهیت مطرح شده توسط ملاصدرا برشمرده و ضمن مشاهدهٔ آثار به یافتن نگارههایی با موضوع شر در فالنامهٔ نسخهٔ درسدن بهصورت هدفمند پرداختهمیشود. سپس ماهیت شر که در این نگارهها تصویر شدهاست، تشخیص و انواع آنها بر مبنای آراء ملاصدرا تطبیق دادهمیشوند. این پژوهش در جستجوی یافتن پاسخ به این پرسشهاست: 1- ماهیت شرِ نمود یافته در نگارههای فالنامهٔ درسدن چه ویژگیهایی دارد؟ 2- ماهیت شر در نگارههای فالنامهٔ درسدن بر مبنای آراء صدرا چگونه قابل تحلیل است؟ یافتهها نشان میدهد تصویر شر که در فالنامهٔ درسدن نمود یافتهاست، بر مبناء انواع ماهیت برشمرده شده توسط ملاصدرا یعنی امور عدمی، شر ادراکی، شر اخلاقی و مبادی شر اخلاقی قابل تطبیق است. همچنین آن قِسم از شر که به حالات درونی و ادراکی انسان برمیگردد، نمود متفاوتی با سایر انواع آن دارد.
