مطالعه زمینههای گسترش و تنوع در هنر تذهیب دوره قاجار
نویسندگان
1 مربی دانشکده هنر، دانشگاه سمنان، شهر سمنان
2 دانشیار دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر
doi
10.22070/negareh.2021.5385.2477چکیده
بسیاری از مؤلفان و محققان در پرداختن به هنر دوره قاجار، به ویژه تذهیب، و بستر بسط و نشر آن رغبتی نداشته و چنین عنوان میدارند که تذهیب ایندوره، ویژگیهای خاص و قابل توجهی ندارد. هدف مقاله حاضر، واکاوی زمینههای گسترش اجتماعی و تنوع تذهیب در دوره قاجار است. در این مسیر به بررسی آثار مذهب دوره قاجار و مطالعه کتب تاریخی، به ویژه سفرنامه، اصناف و تاریخ نگاریها پرداخته شده است. پژوهش حاضر در پی پاسخ به سوالات ذیل است: 1- تاثیر و تاثرات بستر اجتماعی بر هنر تذهیب دوره قاجاری کدام است؟ 2-زمینههای رواج تذهیب و جایگاه آن چیست؟ روش تحقیق، توصیفی و تحلیل از منظر اجتماعی و جمعآوری اطلاعات، کتابخانهای و اسنادیست. یافتهها نشان دارد هنر تذهیب در دوره قاجار با رکود مواجه نشده و شخص شاه، بزرگان، اشراف و مردم عادی علاقهمند به داشتن نسخ خطی نفیس بوده و نیز به دلیل رواج سوادآموزی و افزایش روحیه اشرافیگری، حجم تولید نسخ خطی در سه گروه کتب دینی، ادبی، علمی و فرهنگی بالا بوده که اکثرا ارزش هنری قابل توجهی داشته و مورد توجه بسیاری از سیاحان، سفرا و دلالان نیز بوده است. همچنین مذهبان دارای صنف، جایگاه و ارزش اجتماعی بوده و در زمینههای جدیدی چون قلمداننگاری، حلیه و قباله ازدواج نیز برای طبقات اجتماع فعالیت نمودهاند.
