تأثیر تنوع کارکردی چند گیاه دارویی بر ترکیب، تراکم و شاخص‌های تنوع علف‌های هرز در بوم‌نظام‌های کشاورزی

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشگاه حکیم سبزواری

4 دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22067/jag.v1i1.42321
چکیده

به‌منظور بررسی اثر تنوع کارکردی تعدادی از گیاهان دارویی بر تراکم و تنوع علف­های هرز، آزمایشی در قالب بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال زراعی 91-1390 و 92-1391 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. تیمارها شامل 13 گونه دارویی مرزنجوش ( Origanum vulgar )، زوفا ( Hyssopus officinalis )، بابونه ( Tanacetum parthenium )، سرخارگل ( Echinacea purpurea )، سداب ( Ruta graveolens )، گل ختمی ( Althaea officinalis )، گل راعی ( Hypericum perforatum )، شنبلیله ( Trigonella foenum-graecum )، گل مغربی ( Oenothera erythrosepala )، پنیرک ( Malva sylvestris )، عدس الملک ( Securigera securidaca )، بومادران( Achillea millefolium ) وگل انگشتانه ( Digitalis purpurea ) بودند. نتایج نشان داد که اثر گیاهان دارویی بر تراکم و وزن خشک کل علف­های هرز از نظر آماری معنی­دار بود. بیشترین و کمترین وزن خشک علف­های هرز به‌ترتیب در گونه­های دارویی گل انگشتانه (4/39 گرم در مترمربع) و بابونه گاوی (2/3 گرم در مترمربع) به‌دست آمد. بیشترین تعداد کل علف­های هرز نیز در گونه­های دارویی پنیرک، عدس الملک، گل انگشتانه و زوفا مشاهده شد. گونه دارویی پنیرک دارای بیشترین غنای گونه­ای علف­های هرز (چهار گونه) بود که اختلاف آماری معنی­داری با عدس الملک و بومادران نداشت. در طی سال­ها و مراحل نمونه­برداری مختلف، گونه دارویی بومادران از نظر علف­های هرز دارای بیشترین شاخص تنوع شانون به‌مقدار 48/0 بود که اختلاف آماری معنی­داری با پنیرک، عدس الملک، زوفا، گل راعی، گل انگشتانه و سرخارگل نداشت. همچنین بیشترین شاخص تنوع مارگالوف نیز در کرت­های دارای گونه­های دارویی پنیرک، بومادران و زوفا به‌ترتیب با مقادیر 05/4، 03/4 و 33/3 به‌دست آمد. گونه­های دارویی مورد مطالعه از نظر تنوع علف­های هرز در سطح تشابه 75 درصد در پنج گروه قرار گرفتند.