بررسی مجموعه داستان تیلۀ آبی اثر محمد رضا صفدری براساس جامعهشناسی محتوا
نویسندگان
1 دانشیار، زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سلمان فارسی کازرون، کازرون، ایران.
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سلمان فارسی کازرون، کازرون، ایران.
doi
10.22126/rp.2023.9293.1801چکیده
جامعهشناسی محتوا یکی از شاخههای جامعهشناسی ادبیات است که در آن به ارتباط محتوایی اثر ادبی با جامعه پرداخته میشود، در این بررسی علاوه بر شناخت محتوا، جامعۀ عصر شاعر و تحولات آن را میتوان دریافت. هدف این پژوهش تحلیل جامعهشناختی مجموعه داستانی تیلۀآبی با تأکید بر محتوای اجتماعی داستان و براساس نظریه هانری زالامانسکی است. پژوهش حاضر بر مبنای مطالعات کتابخانهای و با رویکرد تحلیلی-توصیفی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد تیلۀ آبی علاوه برخصلت جمعگرایی، با جامعه ارتباطی دوسویه دارد. آداب و رسوم و باورهای مردم جنوب در آن نقشی پررنگ دارند. اعتقاد به موجودات افسانهای و مقدس شمردن درختانی مانند نخل و کنار و حیواناتی مانند پلنگ هنوز هم از باورهای رایج مردم جنوب است. تیلۀ آبی در شمار رمانهای اجتماعی قرار دارد که مهارت نویسنده در بازتاب باورهای عامیانه و شیوه بیان داستانها بر صمیمیت و باورپذیری آن افزوده است. شخصیتهای داستانی همه از یک طبقۀ اجتماعی بوده که از طریق گفتگو به مخاطب معرفی شده اند، داستان قهرمان ندارد و نویسنده قصد دارد با این شخصیتها هویت خود را بازیافته به کودکی خود برگردد.