بررسی مجموعه داستان تیلۀ آبی اثر محمد رضا صفدری براساس جامعه‌شناسی محتوا

نویسندگان

1 دانشیار، زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سلمان فارسی کازرون، کازرون، ایران.

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سلمان فارسی کازرون، کازرون، ایران.

doi
10.22126/rp.2023.9293.1801
چکیده

جامعه­شناسی محتوا یکی از شاخه­های جامعه­شناسی ادبیات است که در آن به ارتباط محتوایی اثر ادبی با جامعه پرداخته می­شود، در این بررسی علاوه بر شناخت محتوا، جامعۀ عصر شاعر و تحولات آن را می­توان دریافت. هدف این پژوهش تحلیل جامعه­شناختی مجموعه داستانی تیلۀآبی با تأکید بر محتوای اجتماعی داستان و براساس نظریه هانری زالامانسکی است. پژوهش حاضر بر مبنای مطالعات کتاب­خانه­ای و با رویکرد تحلیلی-توصیفی انجام شده است. یافته­ها نشان می­دهد تیلۀ آبی علاوه برخصلت جمع­گرایی، با جامعه ارتباطی دوسویه دارد. آداب و رسوم و باورهای مردم جنوب در آن نقشی پررنگ دارند. اعتقاد به موجودات افسانه­ای و مقدس شمردن درختانی مانند نخل و کنار و حیواناتی مانند پلنگ هنوز هم از باورهای رایج مردم جنوب است. تیلۀ آبی در شمار رمان­های اجتماعی قرار دارد که مهارت نویسنده در بازتاب باورهای عامیانه و شیوه بیان داستان­ها بر صمیمیت و باورپذیری آن افزوده است. شخصیت­های داستانی همه از یک طبقۀ اجتماعی بوده که از طریق گفتگو به مخاطب معرفی شده ­اند، داستان قهرمان ندارد و نویسنده قصد دارد با این شخصیت­ها  هویت خود را بازیافته به کودکی خود برگردد.