فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سید نورالدین اراکی، معروف به آقانورالدین عراقی، از علمای نامی معاصر به شمار می‌رود که با وجود تبحر تام در حوزۀ «فقه و اصول» و «تفسیر قرآن»، در زمینۀ «علوم عقلی» نیز شخصیتی صاحب‌نظر محسوب می‌شود. در این تحقیق، نگارندگان با روش توصیفی-تحلیلی به‌دنبال استخراج و تبیین آراء و نظریات این شخصیت برجسته در حوزۀ «انسان‌شناسی» و تطبیق اجمالی این نظریات بر مبانی حکمت متعالیه هستند. از مهم‌‏ترین مؤلفه‌های انسان‌شناسی عراقی می‌توان به مواردی نظیر «باور به امر قدسی ملاک عقلانیت انسان»، «وجود انسان به‌مثابۀ عالم صغیر مطابق با وجود عالم کبیر»، «نفس انسان به‌مثابۀ حقیقتی سیار و شونده»، «بدن عنصری و فوق روح دو مرتبۀ ادنی و اعلای نفس انسانی»، «وصول به خداوند غایت و کمال نهایی نفس انسانی»، «هماهنگی میان عمل و شاکلۀ وجودی انسان»، «ایمان عامل اصلی قوت و استکمال نفس انسانی» و «رفع انانیت حکمت وضع مناسک شرعی» اشاره نمود. تطبیق اجمالی مؤلفه‌های مذکور بر مبانی حکمت متعالیه مبیّن این حقیقت است که این مؤلفه‌ها با برخی از مبانی بنیادین حکمت متعالیه نظیر «ضرورت ازلی و عدم تناهی واجب‌تعالی»، «کل الکمال بودن واجب‌تعالی و مظاهر او»، «حرکت جوهری نفس»، «حقیقت واحد بودن نفس و بدن»، «اتحاد علم و عالم و معلوم» و «تعاکس احکام میان نفس و بدن» قابل تطبیق و تفسیر است. هدف از تطبیق مذکور تبیین استفاده‌ای است که مرحوم عراقی در قامت یک «فقیه» و «مفسر» برجسته از ظرفیت‌های حکمت متعالیه کرده است، که این تبیین خود شاهدی بر تعالی حکمت صدرایی به‌واسطۀ رنگ و بوی دینی و قرآنی آن است.