فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش، با روش تحلیلی-انتقادی، به واکاوی و ارزیابی میزان کارآمدی دفاعیات فیاض لاهیجی از براهین اثبات واجب‌الوجود محقق خفری در رویارویی با نقدهای صدرالمتألهین می‌پردازد. مطالعۀ حاضر بر تحلیل تطبیقی تقریرات لاهیجی - شامل تمایزات مفهومی وی در زمینۀ تقدم ذاتی، زمانی و قاعدۀ «ممکن بما هو ممکن» - با نقدهای بنیادین ملاصدرا متمرکز است. نتایج نشان می‌دهد که لاهیجی با ارائۀ یک بازسازی روشمند، بنیان استدلال خفری را تقویت کرده است. با وجود این، طبق بررسی‌های انجام‌شده، دفاعیات ایشان در برخی موارد، به‌ویژه در تمایز میان وجود به‌مثابۀ موجود و وجود به‌مثابۀ صفت، نسبت به پاسخ‌های ملاصدرا دارای کاستی‌هایی است. نتیجه‌گیری این است که مشارکت لاهیجی یک تلاش روشمند برای بازسازی بنیادین است، اما سهم کلیدی و وجه تمایز این پژوهش در ارائۀ ارزیابی انتقادی دقیق و مستند از کفایت این دفاعیات در برابر نقد نهایی صدرالمتألهین نهفته است که این محدودیت‌ها را در سیر تطور برهان وجودی برجسته می‌سازد.