فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدفاصلیپژوهش حاضر، بررسی میزان تاب‌آوری سکونتگاه‌های شهری و روستایی شهرستان چرام به‌منظور برنامه‌ریزی پاسخ به بحران زلزله است. روش پژوهش حاضر، منطبق‌بر تحلیل ساختاری و همچنین رویکرد شبه‌ریاضی (کمّی/کیفی) است. حجم جامعۀ آماری پژوهش، کلیۀ خبرگان و کارشناسان استان که با موضوع زلزله و رویکرد آینده‌نگاری آشنایی کامل دارند، هستند. همچنین روش نمونه‌برداری، نمونه‌برداری هدفمند و تعداد 25 نفر از خبرگان، کارشناسان، استادان دانشگاهی و مدیران اجرایی مرتبط با موضوع زلزله و مدیریت بحران و رویکرد آینده‌پژوهی و سناریونویسی، به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌ها و اطلاعات پژوهش حاضر از طریق روش انگیزش ذهنی، پنل خبرگان و پرسش‌نامه محقق ساخته جمع‌آوری شده است. ابزار اصلی تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و اطلاعات پژوهش، نرم‌افزارARC GIS، نرم‌افزار آینده‌پژوهی (MICMAC) مبتنی‌بر تحلیل اثرات متقاطع، نرم‌افزار (MACTOR) مبتنی‌بر گزینش چندگانۀ موضوعات و نرم‌افزار سناریو ویزارد (Scenario Wizard) مبتنی‌بر مدل سایب است.   نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که از کل مساحت شهرستان چرام، 78/121 کیلومترمربع (35/9 درصد) در پهنۀ بدون خطر و 29/177 کیلومترمربع (65/13 درصد) دارای آسیب‌پذیری بسیار بالایی در برابر زلزله است. همچنین از کل مساحت بخش سرفاریاب، 90/4 درصد در پهنۀ بدون خطر و 16 درصد دارای آسیب‌پذیری بسیار بالا؛ 32/13 درصد از بخش مرکزی شهرستان چرام در پهنۀ بدون خطر و همچنین 96/10 درصد از مساحت بخش مرکزی در معرض آسیب‌پذیری بسیار بالا قرار دارد. همچنین شهر چرام در پهنه با خطر بالا و شهر سرفاریاب در پهنه با خطر بسیار بالایی از خطر زلزله قرار دارد. 49 روستا و آبادی در شهرستان چرام در پهنۀ بسیار آسیب‌پذیر و 14 روستا، در پهنۀ با خطر خیلی‌کم نسبت به خطر زلزله قرار دارند. نتایج حاصل از آینده‌پژوهی نشان داد که تأثیرگذارترین پیشران‌ها در افزایش خسارات جانی و مالی ناشی از زلزله در شهرستان چرام، 16 پیشران است که عبارت‌اند از: ضعف مصالح، ساخت‌و‌سازهای نامقاوم، گسترش مراکز جمعیتی بر روی پهنه‌های لرزه‌خیز و خطوط گسل، بی‌توجهی به بهسازی و نوسازی، بی‌توجهی به مکان‌یابی صحیح، ضعف دسترسی به مراکز درمانی و معابر اصلی، نبود تجهیزات و امکانات و نبود دستگاه‌های هشدار زلزله، آموزش‌ اندک و دانش ناکافی نیروها و شهروندان، عدم‌تهیه نقشه خطر و نبود نقشه راه جامع، اسکان افراد با درآمد پایین در مناطق با ریسک بالا و عدم‌هماهنگی دستگاه‌های مسئول. همچنین نتایج حاصل از سناریویی سایب درجهت ارائۀ مطلوب‌ترین سناریویی پیشنهادی نشان می‌دهد که هسته و قلب مرکزی سناریوهای برنامه‌ریزی پاسخ به سانحۀ زلزله در شهرستان چرام مبتنی‌بر تهیه نقشه جامع بحران زلزله در شهرستان چرام خواهد بود.