نظم‌آهنگ برخاسته از صفات حروف در سوره علق

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد

2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات دانشگاه میبد

3 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه میبد

doi
چکیده

نظم‌آهنگ قرآن، آهنگ طبیعی برخاسته از صفات حروف، حرکات واژگان و شیوه چینش حروف در زنجیره آوایی واژگان و عبارات است که با محتوا و مضمون آیات ارتباط بسیار نزدیکی دارد. عامل «صفات حروف» به عنوان یکی از عوامل اثرگذار در نظم‌آهنگ، ریشه در ساختار متنی (و نه محتوایی) دارد. این امر، علاوه بر آنکه به گونه‌ای پیچیده و مرموز، تأثیرات شگرفی بر ضمیر ناخودآگاه مخاطب بر جای می‌گذارد، موجبات القای معانی در شنونده را فزونی می‌بخشد. از آنجا که اثرگذاری صفات حروف، هنگام نطق و بیان صوتی حروف آشکار می‌یابد، تأثیر‌پذیری نظم‌آهنگ از صفات حروف را باید در علم «آواشناسی شنیداری» یا «علم الاصوات السمعی» که آواها و صداهای زبان را فقط در بخش شنیداری مورد بحث قرار می‌دهد، جست‌وجو کرد. نوشتار حاضر درصدد تبیین نقش صفات حروف در ایجاد نظم‌آهنگ و تقویت معنا در سوره علق می‌باشد. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که نظم‌آهنگ حاصل از صفات حروف این سوره، به زیبایی هرچه تمام‌تر توانسته محتوای روح‌بخش سوره را در کالبد تفکر مردم بدمد و معنای نجات‌بخش خویش را در جان مخاطبانش جای دهد.