فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قلعه­‌های اسماعیلی در ارتفاعات البرز به دو گروه اصلی تقسیم می­‌شوند؛ دژهایی ­که احداث آن‌ها به زمان اسماعیلیان باز­می­‌گردد و دیگری قلعه‌هایی که به دست فدائیان تسخیر و الحاقاتی به آن‌ها افزوده­ شد همچون قلعه الموت. بعد از تسخیر قلعه الموت در دوره دومین ایلغار مغول، این قلعه توسط اسماعیلی (نو­دولت)، سادات کیایی مورداستفاده قرار گرفت و در دوره صفوی از این قلعه به‌عنوان محلی برای نگهداری مطرودان فراموشخانه استفاده می‌­شود. از آثار با­ارزشی که در قرون 14 -16 میلادی و به­‌ویژه دوره مینگ از چین به مناطق دیگر صادر می‌­شد، چینی آبی و سفید است. در ایران دوره صفوی سفالگران موفق به تولید چینی­‌هایی مشابه چینی­‌های دوره مینگ شدند. ازاین‌رو با به‌دست‌آمده آمدن 4 قطعه چینی آبی ­و ­سفید با واژگان چینی از کاوش‌­های قلعه الموت این پژوهش ضرورت یافت. هدف این پژوهش بازخوانی متن کانجی روی سفال­‌ها و استفاده از آن‌ها جهت شناخت وضعیت باستان­‌شناسی قلعه الموت بود تا به کمک آن بتوان دوره‌­ای که این آثار به آن تعلق دارد را شناسایی کرد. سؤال اصلی پژوهش این است که چینی‌­های الموت به چه دوره­ای تعلق دارند و تحلیل این یافته‌­ها بر اساس بافت باستان­‌شناسی و تاریخی قلعه الموت گویای چه اطلاعاتی است؟ روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و شیوه جمع‌­آوری اطلاعات بر پایه مطالعات میدانی و کتابخانه‌­ای است. نتایج نشان داد این قطعات به ترتیب با اوزون حسن آق­قویونلو و دو پادشاه صفوی شاه‌طهماسب اول و شاه‌عباس هم‌دوره­ است. دریکی از قطعات نام فغفور چنگ­خوا دیده می­‌شود و دو قطعه دیگر متعلق به جیاجینگ و نواده‌­اش وانلی است و عبارت Chang ming fu gui به معنای طول عمر زیاد توأم با شادی، ثروت و تندرستی و Yong bao chang chun به مفهوم همیشه جوان بودن روی این قطعات نوشته‌شده است. کشف این آثار نشان داد که حیات سیاسی و اجتماعی در قلعه الموت با حمله مغول پایان نیافته و این مکان تا دوره صفوی همچنان مورداستفاده قرار داشت و برخلاف آنچه که در منابع آمده در دوره صفوی از الموت صرفاً به‌عنوان زندان استفاده نمی‌شد و تداوم حیات سیاسی و اجتماعی در قلعه الموت خاصه در دوره ترکمانان آق­‌قویونلو و صفویه وجود داشته است.