نقد مقاله «ابن‌مجاهد و پایه‌گذاری نظریه قرائت‌های هفت‌گانه»

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکدۀ تربیت مدرس قرآن مشهد

2 استاد مطالعات عربی و اسلامی دانشگاه آکسفورد

doi
چکیده

پروفسور ملچرت در این مقاله کوشیده است با در نظر گرفتن تقابل موجود بین اصحاب حدیث و نیمه‌عقل‌گرایان در قرن چهارم بغداد، به تحلیل عملکرد ابن ‌مجاهد در تسبیع قرائات بپردازد. محاکمه ابن ‌مقسم و ابن ‌شنبوذ، بیشتر به عنوان نمادی از پیروزی اصحاب حدیث شناخته شده است. ملچرت این مسئله را به صراحت رد نکرده، اما کوشیده است از طریق نشان دادن گرایش نیمه‌عقل‌گرایانه ابن ‌مجاهد، نقش مغفول نیمه‌‌عقل‌گرایان در این زمینه را بازنمایی کند. او از رهگذر بررسی علومی که ابن ‌مجاهد به آنها ورود داشته است و نیز ارتباط این علوم، نقشی را که ابن‌ مجاهد در سده چهارم بغداد در تغییر وجهه قرائات از یک علم ادبی ـ قرآنی به علمی حدیثی ایفا کرد، تبیین نموده است. ملچرت شباهت‌ها و تفاوت‌های نقل قرآن و نقل حدیث را مورد بررسی قرار داده است و بدین وسیله کوشیده است روند انتقال الگوهای حدیثی به حوزه قرائات را به نظاره بنشیند. مقایسه‌های آماری در برخی ویژگی‌های علم قرائت، قبل و بعد از ابن مجاهد، به تحلیل او کمک کرده‌اند.