واکاوی ژانرهای ادبی و سینمایی در رمان ملکوت اثر بهرام صادقی

نویسندگان

1 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

doi
10.22126/rp.2025.11863.2080
چکیده

از زمان ارسطو، فیلسوف و نظریه­پرداز یونانی ویژگی­های تکرار شونده در آثار ادبی، مبنای تقسیم بندی آن­ها بوده است و آثاری را که ویژگی­های مشترکی داشتند تحت انواع ادبی مشخصی نام­گذاری می­کردند و با گذشت زمان، واژۀ فرانسوی «ژانر» به معنای نوع و سنخ، برای دلالت بر انواع ادبی مورد استفاده قرار گرفت. از زمانی که ترجمه آثار ادبی و فیلم­ها انتشار گسترده یافت و ادبای کشورهای مصرف­کننده که چشم به آثار روایی و نمایشی غربی داشتند و با آثار ادبی و سینمایی جهانی آشنا شدند و عمیق شدن آنان در این آثار باعث شد که خواسته و ناخواسته تحت­تأثیرشان قرار گیرند و ویژگی­های آثار غربی و جهانی که از استاندارد بالای هنری و ادبی برخوردار بودند در آثار آنان راه پیدا کرد. به این ترتیب، در آثار این ادبا، ویژگی­هایی دیده شد که قابل انطباق با ژانرهای ادبی و سینمایی بود. یکی از اینان بهرام صادقی، نویسندۀ برجستۀ ایرانی است که به واسطۀ مجموعه داستان سنگر و قمقمه ­های خالی و رمان ملکوت به جایگاهی والا در ادبیات داستانی فارسی دست یافت. آنچه در این رمان نمایان است کثرت ژانرهای به کار رفته در آن است، اما مسئله این است که از میان ژانرهای مختلف چه ژانرهایی در این رمان از برجستگی بیش­تری برخوردارند. هدف این مقاله بیان خلاقیت بهرام صادقی است که از زمانۀ ادبی خود فراتر بود و نگاهی پیشروانه به ژانرهای ادبی و سینمایی داشت. روش تحقیق در این جستار توصیفی تحلیلی است و از جمله نتایج تحقیق این است که ژانرهای ادبی و سینمایی هم­چون ژانر درام، وحشت، پلیسی و .. در این رمان دیده می­شود و نبوغ بهرام صادقی در این است که موفق شده به شیوه­ای منسجم این ژانرها را در اثرش به کار گیرد.