فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با مرور مضامین آثار نگارگری مکاتب هرات و تبریز دوم مشخص شد نزدیک به صد و پنجاه نگاره به‌صورت مستقیم و غیر‌مستقیم به مضمون مرگ اشاره دارند و نمونه‌های شاخص آن را می‌توان در دو شاهنامۀ بایسنقری و شاهنامۀ طهماسبی مشاهده کرد. هدف این تحقیق مطالعۀ نشانه شناسانۀ نگاره‌هایی منتخب با این مضمون در دو نسخۀ‌ مصور شاهنامۀ بایسنقری و شاهنامۀ طهماسبی، به‌منظور گام برداشتن در جهت شناختی غنی‌تر و عمیق‌تر از شاخصه‌های فرمی، مضمونی و محتوایی نگارگری ایرانی بوده است. سؤالات پژوهش عبارت‌اند از 1. نشانه‌های زبانی و بصری مرتبط با مضمون مرگ، در نگاره‌های موردمطالعه، چگونه باهم منطبق شده‌اند؟ 2. آیا می‌توان به شناختی واحد از چگونگی بازنمایی مضمون مرگ در آثار موردمطالعه دست‌یافت؟ تحقیق حاضر با رویکرد نشانه‌شناسی پساساختارگرا و روشی توصیفی ـ تحلیلی در جهت پاسخ به این سؤالات انجام‌شده است. گردآوری اطلاعات با روش کتابخانه‌ای و اسنادی و تحلیل آن‌ها کیفی و با استفاده از روش دلفی است که با کمک مصاحبه‌های باز و اکتشافی با پنج نفر از صاحب‌نظران دو حوزۀ نگارگری و نشانه‌شناسی صورت پذیرفته است. نمونه‌های موردمطالعه در این پژوهش به‌صورت موردی و هدفمند انتخاب‌شده‌اند و شامل 2 نگاره با روایتی مشترک و مرتبط با مضمون مرگ هستند. از نتایج این پژوهش می‌توان به این نکته اشاره داشت که باوجود تفاوت‌هایی در بیان نشانه‌های زبانی و بصری و نوع انطباق این نشانه‌ها با یکدیگر در نگاره‌های موردمطالعه، در بررسی لایۀ شناختی نگاره‌ها سهم شناخت‌های مشترک از هر دونگاره قابل‌تأمل بود و بااینکه هنرمندان این آثار از دو دورۀ مجزا و با آگاهی‌ها و توانایی‌های سبکی متفاوت این آثار را به تصویر کشیده‌اند، هر دو در نمایش مرگی حزن‌انگیز و درعین‌حال جاویدان و اسطوره‌ای موفق بوده‌اند.