تحلیل روند بارندگی و شاخص تمرکز بارش در ایستگاه‌های سینوپتیک حوضۀ دریا چۀ ارومیه

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
10.22111/gdij.2020.5458
چکیده

دریاچۀ ارومیه، در طی سال‌های اخیر با نوسانات شدید بارندگی مواجه بوده‌است که رقوم ارتفاعی سطح تراز آب دریاچۀ ارومیه سیر نزولی پیدا کرده‌است که برخی از پژوهشگران کاهش بارندگی را یکی از دلایل اصلی آن می‌دانند که به‌نظر می‌رسد بررسی تغییرات روند بارش‌های ماهانه و سالانۀ حوضۀ دریاچۀ ارومیه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار باشد. در این پژوهش بارندگی ماهانه، فصلی، سالانه و همچنین شاخص تمرکز بارش  PCIدر مقیاس سالانه و فصلی در ایستگاه‌های سینوپتیک (تبریز، ارومیه، تکاب، مهاباد، اهر، سراب، سهند، میانه) درحوضۀ دریاچۀ ارومیه از سال (2013-1988) بررسی شد. سپس برای تحلیل روند بارندگی و تحلیل روند شاخص PCI از آزمون من-کندال و شیب- سن و آزمون من-کندال دنباله‌ای برای شناسایی نقاط جهش استفاده شد. نتایج نشان داد، در بین ایستگاه‌های سینوپتیک مورد مطالعه 7 ایستگاه، براساس آمارۀ آزمون من-کندال روندکاهشی غیرمعنی‌دار و 2 ایستگاه‌ (تبریز و سراب) دارای روند افزایشی غیرمعنی‌داری است. اکثر ایستگاه‌های سینوپتیک حوضۀ دریاچۀ ارومیه روند کاهشی بارندگی ماهانه در ماه‌های (ژانویه، نوامبر، دسامبر) و همچنین در ماه‌های (می، آگوست، سپتامبر) در بیشتر ایستگاه‌ها روند افزایشی مشاهده شده‌است. براساس آزمون سن- سیل و در سطح اطمینان 95 درصد، بیش‌ترین و کم‌ترین مقدار کاهش بارندگی سالانه به‌ترتیب در ایستگاه مهاباد و ارومیه اتفاق افتاده‌استو هیچ‌کدام از ایستگاه‌های سینوپتیک دارای توزیع زمانی یکنواخت نبوده(PCI<10) و فقط ایستگاه اهر مقدار بارندگی سالانه، دارای توزیع بارندگی متوسط است. تحلیلروندبارش فصلینشان‌ داد کهدر فصلزمستانکهتأمین‌کنندۀبخشزیادی ازنیازآبیدریاچۀ ارومیهاست، بیشتر ایستگاه‌های سینوپتیک دارایروندکاهشیغیر‌معنی‌دار هستند.

کلیدواژه‌ها