بازنمایی تجربه معلمان دوره ابتدایی از تضعیف منزلت حرفهای و راهکارهای ارتقای اقتدار آموزشی؛ یک مطالعه کیفی
نویسندگان
1 استادیار گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889 - 14665 تهران،ایران
2 استادیار، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی وعلوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
3 گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی -888 56441 تهران، ایران
4 فاطمه اردستانی ،دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره شغلی ، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی ، دانشگاه علامه طباطبایی
doi
10.22034/jiera.2026.568225.3429چکیده
هدف: تضعیف منزلت حرفهای معلمان از چالشهای اساسی نظام آموزشی است که پیامدهای مهمی برای کیفیت یاددهی–یادگیری و اقتدار آموزشی آنان دارد. هدف این پژوهش، بازنمایی تجربه زیسته معلمان دوره ابتدایی از فرایند تضعیف منزلت حرفهای و تبیین راهکارهای پیشنهادی آنان برای ارتقای اقتدار آموزشی بود.روش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. مشارکتکنندگان شامل ۱۲ معلم دوره ابتدایی از شهرهای مختلف بودند که بهصورت هدفمند و با تنوع حداکثری انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون جهتدار به شیوه سیه و شانون (2005) تحلیل شدند.یافتهها: نتایج نشان داد تضعیف منزلت حرفهای معلمان پدیدهای چندبعدی است که در بستر عوامل سازمانی، فرهنگی و حرفهای شکل میگیرد. مضمونهایی مانند بیاعتمادی نهادی، فشارهای روانی و جسمی، فرهنگ سکوت، مشتریمحوری مدارس، محدودشدن نوآوری و دخالت مدیریتی در تدریس از عوامل اصلی تضعیف جایگاه و اقتدار معلمان بودند. همچنین راهکارهایی چون بازگرداندن حرمت معلم، تقویت استقلال حرفهای، فراهمسازی امکان نوآوری، ایجاد فضای امن برای گفتوگو و افزایش اعتماد سازمانی استخراج شد. یافتهها نشان میدهد ارتقای منزلت و اقتدار آموزشی معلمان مستلزم بازنگری در سیاستهای مدرسهداری، اصلاح گفتمان مدیریتی و حمایت ساختاری از توسعه حرفهای معلمان است.نتیجهگیری: بهطور کلی، منزلت حرفهای معلمان دوره ابتدایی نهتنها تحت تأثیر شرایط سازمانی و مدیریت مدرسه است، بلکه از عوامل فرهنگی و اجتماعی نیز تأثیر میپذیرد؛ ازاینرو، بازسازی آن نیازمند توجه همزمان به این سطوح است.
