تبلور فرهنگی جامعه در روایتِ پستمدرن و راویانِ نامتعارف در رمان نام من سرخ اورهان پاموک
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، گرایش ادبیات غنایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
2 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان شرقی، تبریز، ایران.
3 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران.
doi
10.22126/rp.2023.8161.1639چکیده
نام من سرخ رمانی چندلایه است که با تکهتکه کردن روایت و وجود راویان متعدد و متنوع و با زاویۀ دید اولشخص شکل گرفته و به صورت همزمان و موازی، چند منظور و هدف را پی میگیرد. پاموک در این رمان به گونه ای اقتباس از «خسرو و شیرین» نظامی گنجهای دست زده و روایتی پستمدرن خلق نموده که دارای دو بُعد داستانی و تصویری است. او رویدادهای رمان خود را هم بر اساس مستندات تاریخی و داستانی و هم بر مبنای تصاویر نگارگران ایرانی و ترک روایت کرده است. در این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی، وجه چندصدایی رمان نام من سرخ، شیوۀ روایت پاموک و هویت و موقعیتِ روایان متعدد و متنوع رمان مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که پاموک با وجود تبعیت از الگوهای پست مدرن، شیوهای بدیع در روایتگری، شخصیتپردازی، انتخاب راوی، تعیین ماهیت و موقعیت برای راویان این رمان به کار بسته است. همچنین پاموک در رمانش با خلق مناقشهای نمادین مابین طرفداران سبک نقاشی مینیاتوری ایرانی و طرفداران سبک نقاشی پرترۀ ونیزی تضادها، کشمکشها و انگیزههای هر یک از جانبداران شرق و غرب را در جریان گفتگوهای درونی و بیرونی شخصیتهای رمان، نمایان کرده است. بدین ترتیب پاموک خودش، خوانندهای متعلق به متعصبان شرقگرا، خوانندهای متعلق به متعصبان غربگرا و همۀ تعصبات فرهنگی ـ مذهبی شرقی و تجددخواهی غربی و هرگونه جهل و خرافه را به خنده و استهزا گرفته و بدون القای نتیجه، شناخت و نتیجه را به خود مخاطب واگذار کرده است.
