مطالعه تطبیقی روایت "یوسف" در متون مقدس، ادبیات فارسی و نگارگری ایرانی
نویسندگان
1 استادیار، گروه هنر، مرکز تحقیقات افق های نوین در معماری و شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد، ایران
2 دانش آموخته پژوهش هنر، مرکز تحقیقات افق های نوین در معماری و شهرسازی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
doi
10.22070/negareh.2021.5616.2532چکیده
متنهای ادبی- هنری در بستر شکل گیریشان بهتر شناخته و رمزگشایی میشوند. رمزهای اثر بطور جدی متاثر از حوضچههای معنایی است که در آن تکوین مییابد. ازهمین رو یک متن در دورههای گوناگون دارای دلالت پردازیهای متفاوتی میشود. داستان یوسف، از داستانهایی است که در متون مقدس تورات و قرآن، هنر، ادبیات و عرفان دورههای مختلف مورد توجه قرار گرفته و در طول زمان و مستمر، هنرمندان نگارگر، شاعر و فیلمساز زیادی به آن پرداخته اند. این پژوهش با اهداف 1- شناسایی عناصر مورد توجه و مولفههای بکار رفته در روایت یوسف در متون مقدس، ادبیات فارسی و نگارگری ایرانی و 2- شناسایی شباهتها و تفاوتهای این روایت در متون متفاوت ادبی، هنری و مقدس، به مطالعه این روایت میپردازد و به دنبال پاسخ به این سوالات است که 1- خرده روایتها و عوامل تاثیرگذار بر نحوه ارائه روایت یوسف در متون متفاوت کدامند؟ و 2- چه شباهتها و تفاوتهایی در ارائه این روایت در متون متفاوت ادبی، هنری و مقدس دیده میشود؟ این پژوهش به شیوۀ تحلیلی و تطبیقی انجام و جمع آوری مطالب به شیوهی اسنادی میباشد. در تجزیه و تحلیل دادهها استفاده از روایت و خرده روایتها در قرآن و تورات، نسخههای طغانشاهی، قمی و جامی در ادبیات، نگارۀ بهزاد و سه نگاره از فرشچیان بررسی و با یکدیگر تطبیق داده شدند. نتایج نشان میدهد استفاده از خرده روایتها در طول زمان و بنا به مقتضیات فرهنگی-اجتماعی متفاوت بوده و هنرمندان ضمن تاکید بر اصل داستان ذکر شده در تورات و قرآن، عواملی مانند تاثیر متقابل جامعه و اسطوره بر یکدیگر، تغییر جامعه و فرهنگ و تاثیر آن بر دیدگاه هنرمند را در نظر گرفته و خرده روایتهای متفاوتی را وارد گونههای هنری کرده اند.