چگونگی ارزشگذاری تکنولوژی بر مبنای فلسفۀ اسلامی معاصر
نویسندگان
1 دانشآموختۀ دکتری، گروه فلسفه، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران.
2 استادیار، گروه فلسفه، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران.
doi
10.30513/ipd.2025.7342.1634چکیده
با پیشرفت تکنولوژی و رسوخ آن در جامعههای بشری، شناخت هرچه بیشتر این پدیده و آثار و لوازم آن ضروری مینماید. یکی از مسائل نیازمند به بررسی، چگونگی ارزیابی تکنولوژی و تبعات بر زندگی بشر است. این تحقیق با هدف تعیین ملاک برای ارزشگذاری تکنولوژی شکل گرفته است. دادههای این تحقیق به روش کتابخانهای گردآوری و به روش تحلیلی، داوری شده است. بر اساس دستاوردهای این تحقیق، باید گفت از یک سو، ارزشگذاری، تنها در فعل اختیاری معنا دارد و در فرایند تحقق تکنولوژی، انتخاب، طراحی، ساخت و کاربری تکنولوژی با فعل اختیاری انسان رقم میخورد و تنها چنین مراحلی که با فاعل تکنولوژی ارتباط مییابند قابلیت ارزشگذاری دارند، اما مصنوع تکنولوژی بهخودیخود و بدون مقایسه با سعادت انسان، قابل اتصاف به خوب و بد نیست و از این جهت، خنثی است. بنابراین، چون ارزش نهایی، که بر مبنای کمال نهایی و سعادت انسان ارزش ذاتی دارد، میزان تقربی است که هر فعل اختیاری، برای انسان نسبت به خدای متعال به ارمغان خواهد آورد، در مصنوعات تکنولوژی نیز ملاک ارزیابی ارزشی، در افعال اختیاری مرتبط با آن، یعنی 1. انتخاب یک مصنوع برای ساخت؛ 2. طراحی یک مصنوع؛ 3. ساخت یک مصنوع؛ 4. استفاده از یک مصنوع توسط فاعلهای مختار، بر همین مبنا قابل ارزیابی خواهد بود.