فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شیشه‌گری از جمله هنرهای ارزنده سرزمین‌های ایران و مصر است که پیشینه آن به هزاران سال پیش می‌رسد. این هنر در طول دوران اسلامی با برخورداری از پیشینه تاریخی و هنری غنی وارد مرحله نوینی شد، به طوری که قرن‌های 7-3 ه.ق از مهم‌ترین عصرهای شیشه‌گری دوران اسلامی ایران و مصر محسوب می‌شود. با وجود پیشینه پربار هنر شیشه‌گری ایران و مصر مطالعات در این حوزه کم‌تر مورد توجه واقع شده است. از این‌رو پژوهش حاضر در نظر دارد به مطالعه و بررسی تطبیقی نمونه‌ قندیل‌های شیشه‌ای دوره اسلامی ایران و مصر بپردازد. شناخت بخشی از آثار شیشه‌ای این سرزمین‌ها و دستیابی به تشابه و تباین‌های آن با تمرکز بر بررسی عناصر تشکیل دهنده، فرم و ساختار کلی اجزا، نقوش و تزیینات تحت عنوان ریخت‌شناسی هدف این پژوهش می‌باشد. بنابراین پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش‌هاست؛ 1- قندیل‌های شیشه‌ای ایران و مصر به لحاظ ریخت‌شناسانه دارای چه ویژگی‌های بصری هستند؟ 2- وجوه تفاوت و تشابه در ریخت قندیل‌های شیشه‌ای سرزمین‌های ایران و مصر در قرن‌های 7-3 ه.ق کدام است؟ روش این تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای است. نتایج حاکی از آن است قندیل‌های شیشه‌ای ایران و مصر از عناصر ثابت بدنه، گردن، پایه و حلقه آویز و عناصر متغیر تزیینات و نقوش تشکیل یافته‌اند. فرم بدنه قندیل‌های شیشه‌ای مورد مطالعه گلدانی و شلجمی-کروی بوده و فرم گردن، استوانه‌ای و شیپوری است. پایه نیز در دو حالت مسطح و مرتفع توسط هنرمند شیشه‌گر در نظر گرفته شده است. حلقه‌های آویز شیشه‌ای در انواع مختلف بر روی بدنه و یا دهانه قندیل‌های شیشه‌ای مذکور افزوده شده است. با وجود شباهت‌هایی در ریخت قندیل‌های شیشه‌ای ایران و مصر، تفاوت‌هایی در اجزای تشکیل‌دهنده آن‌ها اعم از عناصر ثابت و متغیر سبب تمایز قندیل‌های شیشه‌ای دو سرزمین ایران و مصر گشته است.