فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بتولینیک، اولئانولیک و اورسولیک اسید، تری‌ترپنوئیدهای باارزشی هستند که اثرات دارویی متعددی ازجمله ضدتومور، ضدمیکروب، ضدالتهاب و ضدویروس ایدز برای آن‌ها گزارش شده است. گیاه مریم‌گلی سهندی یک گیاه انحصاری و چندساله جنس مریم‌گلی است که در مناطق محدودی از شمال‌غرب ایران رویش دارد. در این تحقیق القای کالوس و ایجاد کشت سوسپانسیون سلولی این گیاه برای تولید این تری‌ترپنوئیدها مطالعه شده است. از ریزنمونه‌های برگِ دانهال‌های درون شیشه‌ای برای القای کالوس بر روی محیط‌کشت موراشیگ و اسکوگ (MS) به‌همراه غلظت‌های مختلف توفوردی (5/0، 1، 5/1 و 2 میلی‌گرم در لیتر) در ترکیب با بنزیل آدنین (5/0، 1 و 5/1 میلی‌گرم در لیتر) در قالب طرح آزمایشی فاکتوریل کامل تصادفی استفاده شد. بیش‌ترین درصد القای کالوس (100%) در محیط‌کشت حاوی 1 میلی‌گرم در لیتر توفوردی و 5/0 میلی‌گرم در لیتر بنزیل آدنین به‌دست آمد. مطالعه الگوی رشد سلولی نشان داد که بیش‌ترین میزان وزن تر (2/13 گرم) و خشک (2/2 گرم) در هفته چهارم به‌دست آمده و بعد از آن رشد سلول‌ها کاهش یافت. ارزیابی الگوی تولید تری ترپنوئیدها (میلی‌گرم در 100 گرم ماده خشک) نیز حاکی از بیش‌ترین میزان تولید اورسولیک اسید (81/173)، بتولینیک اسید (2/162) و اولئانولیک اسید (32/174) در هفته سوم بود. نتایج نشان داد که میزان تولید بتولینیک و اورسولیک اسید در هفته سوم کشت به‌ترتیب 4/10 و 5/1 برابر بیشتر از مقدار آن‌ها در گیاه وحشی است. این نتایج می‌تواند برای تولید انبوه این ترکیبات دارویی مهم در شرایط کنترل شده به‌ویژه بیوراکتور مورد توجه قرار گیرد.