فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به‌منظور بررسی اثرات زنیایی و تغییرات ژنتیکی حاصل از پرتوتابی لیزر UV بر روی دانه گرده پسته انجام شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل که در آن والد نر در سه سطح (m1، m2 و m3) و پایه‌های ماده در سه سطح (ارقام اکبری، کله قوچی و اوحدی) و عامل پرتوتابی دانه گرده در دو سطح (پرتودیده و پرتوندیده) در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تکرار اجرا شد. صفات وزن میوه (متوسط وزن دانه در خوشه)، متوسط طول و عرض میوه در خوشه، درصد پوکی و خندانی اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد پرتوتابی باعث افزایش وزن دانه در ارقام کله قوچی و اوحدی در تلاقی با نر m1، و در ارقام کله‌قوچی و اکبری در تلاقی با نر m3 و کاهش وزن دانه در ارقام کله قوچی، اوحدی و اکبری در تلاقی با نر m2 گردید. پرتوتابی درصد پوکی را افزایش و درصد خندانی را کاهش داد. به‌منظور بررسی اثر لیزر در ایجاد جهش بر ماده ژنتیکی دانه گرده، DNA استخراج شده از دانه‌های گرده پرتو دیده، پرتو ندیده و تلاقی‌ها مورد تجزیه RAPD قرار گرفت. آغازگرهای مورد استفاده 86 مکان را تکثیرکردند که 76% مکان‌ها چند شکل بودند. تجزیه خوشه‌ای دامنه تشابه ژنتیکی از 78/0 تا 43/0 را نشان داد که حاصل تغییرات ژنتیکی بر اثر پرتوتابی و تنوع بین پایه‌های مادری است. گروه‌بندی جداگانه گرده پرتو دیده و پرتو ندیده در دو گروه مجزا نشان داد که لیزر موجب تغییرات ژنتیکی در DNA دانه گرده شده است.