بررسی تحلیلی تأثیرپذیری نگاره‌های رضا عباسی از نگاره‌های کمال‌الدین بهزاد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس.

2 دانشیار، دانشکده هنر، دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22070/negareh.2020.3374.1920
چکیده

رضا عباسی، نگارگر مکتب نقاشی اصفهان، در برهه‌ای از فعالیت هنری خود (1019-1029هـ.ق/ 1611-1621م) به مثنی‌برداری از آثار کمال‌الدین بهزاد پرداخته است. در این نمونه از آثار رضا عباسی، پیکره‌ها برخلاف دیگر عناصر تصویری، به‌صورت غیرتقلیدی ترسیم شده‌اند و تفاوت‌هایی در نوع پیکرنگاری رضا عباسی با بهزاد وجود دارد. براین‌اساس هدف از این پژوهش بررسی تأثیراتی است که رضا عباسی در حین مثنی‌برداری از نگاره‌های کمال‌الدین‌ بهزاد گرفته است. همچنین در صدد پاسخگویی به این پرسش است که تأثیرپذیری رضا عباسی از کمال‌الدین بهزاد در چه بخش‌هایی از نگاره می‌باشد؟ روش مورد استفاده در این پژوهش توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی است. روش گردآوری اطلاعات به‌صورت اسنادی (کتابخانه‌ای) با استفاده از ابزار فیش و روش تجزیه و تحلیل اطلاعات کیفی است.با بررسی پیکره‌های ترسیمی رضا عباسی به تقلید از کمال‌الدین بهزاد می‌توان نتیجه گرفت که تأثیرِ تنوعِ موضوعی پیکره‌های رضا عباسی از کمال‌الدین بهزاد محدود به پیکره‌های عامه است. توجه و انتخاب پیکره‌های عامه از آثار بهزاد جهت مثنی‌برداری، احتمالاً متأثر از دوره دوم زندگی هنری رضا عباسی بوده است. اما رضا عباسی در مثنی‌برداری از آثار بهزاد در مقوله کیفیات تجسمی پیکره‌ها، به شیوه شخصیِ خود عمل کرده است، ازاین‌رو میزان تناسبات هر عضو، کشیدگی اندام، بلندی قامت و نوع طراحی چهره و صورت در آثار رضا عباسی متفاوت از بهزاد است. از طرفی رضا عباسی در چند مورد جزئی مانند نوع نمایش بالاتنۀ سه‌رخ، پایین‌‌تنۀ نیم‌رخ، انحنا و انعطاف در اندام‌ها و محل قرارگیری پیکره‌ها در ترکیب‌بندی از بهزاد تأثیر پذیرفته است و مورد اخیر نشان از اهمیت و تأکید انسان در نظر این دو هنرمند است.