فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از مضامین مهم و عام عرفانی مقام‎ها و منازل سلوک است. مقام‎های سلوک حاصل تأملات عرفا و کشف و شهود حقایق قرآنی و لطایف حکمی بر اثر مجاهدات سالک است. این مضامین عرفانی در دوران نگارگری ایرانی- اسلامی و به خصوص در اندیشه و عقاید حکام و وزرای اسلامی در دوره تیموری و صفوی بازتاب بسیاری داشته که به موجب آن کتبی با مضمون و روایات عرفانی کتاب‌آرایی و تزیین شده است. از میان کتب موجود، دیوان حافظ نیز، نگارگری و تنظیم شده که در این پژوهش دو نگاره مورد نظر آن، سماع صوفیان اثرکمال‎الدین بهزاد و نگاره مستی لاهوتی و ناسوتی اثر سلطان ‎محمد از نظر تجلی مقامات سلوک مورد بررسی قرار گرفته است. مقاله پیش‎رو با هدف بررسی تجلی مقامات سلوک در عرفان اسلامی و بازیابی و تأثیر آن در تصویرگری دو نگاره مورد نظر صورت پذیرفته است. تحقیق حاضر در پی پاسخ به این سوال است: دو نگاره مورد نظر که با مضمون عرفانی مصور شده‌اند، چگونه در بطن و حالات پیکره‎ها مقامات سلوک عرفانی را متجلی ساخته‎اند؟ روش تحقیق به صورت توصیفی- تحلیلی انجام شده است و شیوه جمع‌آوری اطلاعات، به صورت کتابخانه‎ای و منابع الکترونیکی صورت گرفته است. روش تجزیه و تحلیل به صورت کیفی است. یافته‌های موجود در این پژوهش حاکی از آن است که دو نگاره مورد نظر از جهت تجلی مقامات سلوک عرفانی که تجلیات افعالی و صفاتی و ذاتی خداوند است، به ‏طور منظم و با تجسم این تجلیات در عرفان اسلامی و ظهور آن در روند حالات پیکره‎ها از نازل‎ترین مقام تا علوّ درجات مصور شده است، و پیامی چون رسیدن از فرش به عرش الهی را در خود نهفته دارد و در انتها مقام فناء فی‏الله را ظاهر نموده است.