بررسی ارتباط ظرفیتسازی و توانمندسازی زنان روستایی مطالعۀ موردی: شهرستان زنجان
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه تبریز، ایران
2 استادیار جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
3 استادیار جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22111/gdij.2020.5191چکیده
زنان با اینکه نیمی از جمعیت روستایی را تشکیل داده و از پتانسیلهای زیادی برای مشارکت در فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی برخوردار هستند؛ اما بیتوجهی به ارتقای ظرفیت و توانمندسازی آنها، چالشهای فراوانی برای زنان روستایی و توانمندی آنها ایجاد نموده است. توجه به ظرفیتهای زنان در راستای توانمندسازی آنها میتواند ضمن افزایش مشارکت آنها در امور معیشتی باعث افزایش توانمندی آنان شود. لذا هدف این مطالعه بررسی ظرفیتسازی جهت توانمندسازی زنان روستایی میباشد. تحقیق حاضر از نظر هدف، کاربردی و روش انجام آن پیمایشی است. جامعه آماری شامل زنان روستایی شهرستان زنجان میباشد (43559N=). با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونهگیری سهمیهای، 381 زن به عنوان نمونه انتخاب گردید. از آزمون رتبهای همانباشتگی نامحدود اکتشافی برای شناسایی ابعاد ظرفیتسازی، از آزمون t تک نمونهای برای سنجش توانمندی و با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) به بررسی ارتباط ظرفیت سازی و توانمندی زنان پرداخته شد. نتایج نشان داد که از میان چهار بعد در نظر گرفته شده برای سنجش ظرفیت-های روستایی، به ترتیب ابعاد اقتصادی (163/0)، بعد اجتماعی (133/0)، ساختاری- نهادی (121/0) و محیطی (118/0) مهمترین ابعاد ظرفیت سازی برای زنان روستایی بوده است. نتایج ارزیابی توانمندسازی زنان حاکی از آن است که توانمندسازی زنان شهرستان زنجان در وضعیت نامناسبی قرار دارند و فقط بعد سیاسی توانمندی زنان در سطح مطلوبی بوده است. همچنین تحلیلهای بدست آمده از مدل-سازی معادلات ساختاری نشان داد که توانمندسازی زنان تحت تاثیر ابعاد اقتصادی، اجتماعی، محیطی و نهادی ظرفیت سازی قرار دارد. مقدار p کلیه پارامترهای لامدا در این مدل نشان از تأیید رابطه بین ظرفیت سازی و توانمندسازی با ضریب 53/0 دارد که نشان دهنده ارتباط معنادار بین این دو میباشد. با این حال بعد اقتصادی ظرفیت سازی و شاخصهای آن بیشترین اثرات را بر توانمندسازی زنان در منطقه مورد مطالعه داشته است.