بررسی انتقادی «نظریۀ نظامگرا» در مواجهه با علوم انسانی غربی
نویسندگان
1 نویسنده مسئول، دانشجوی دکتری، مبانی نظری اسلام، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران
2 دانشجوی دکتری فلسفۀ دین، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.30513/ipd.2025.6363.1553چکیده
هدف این پژوهش معرفی و ارزیابی رویکرد فرهنگستان علوم اسلامی در برابر علوم انسانی غربی است. روش این پژوهش توصیفیتحلیلی و از نوع کتابخانهای است. یافتهها نشان میدهد اصالت فاعلیت و ولایت دو مبنای مهم ارزیابی برای فرهنگستان است. ازطرفی فرهنگستان برای علوم انسانی غربی چند ویژگی اصلی قائل است. همین ارزیابی بهعلاوۀ نگاه تمدنی که این مجموعه دارد، موجب شده است که تمامی رویکردهای موجود نسبتبه علوم انسانی غربی را مردود بداند. فرهنگستان در برابر علوم انسانی غربی تنها رویکرد خود، نظریۀ نظامگرا، را کارآمد تلقی میکند. نتیجۀ این رویکرد آن است که در مسیر تولید علوم انسانی اسلامی، نمیتوان از علوم غربی استفاده کرد و بر فرض آنکه عناصر مثبتی هم در تمدن غرب یافت شود، غیر قابل تجزیه است. رویکرد مذکور، در عین برخورداری از برخی نقاط قوت، دارای نقاط ضعفی است که مهمترین آنها عبارتاند از: تکیه بر مبانی باطل، ضعف در نظریهپردازی، تناقض در رویکرد، غلبۀ نگرش غربستیزانه بر نگرش غربپژوهانه.
