امید به تحصیل، کمکطلبی تحصیلی و بهزیستی تحصیلی: یک تحلیل میانجیگری
نویسندگان
1 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
2 دانشجوی دکتری تخصصی گروه روانشناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
3 استادیار گروه روانشناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
4 استادیار گروه روانشناسی، دانشکدۀ علوم تربیتی و روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
doi
10.22034/jiera.2026.547953.3374چکیده
هدف: هدف این پژوهش، بررسی نقش واسطهگری کمکطلبی تحصیلی در رابطۀ بین امید به تحصیل و بهزیستی تحصیلی در دانشآموزان بود. روش: روش پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی بود. جامعۀ آماری پژوهش، تمامی دانشآموزان دورۀ دوم متوسطه شهر شیراز در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که از بین آنها 516 دانشآموز (223 پسر و 293 دختر) با استفاده از روش نمونهگیری خوشهای تصادفی چندمرحلهای انتخاب شدند و به پرسشنامههای امید به تحصیل خرمایی و کمری، بهزیستی تحصیلی تومینن- سوینی و همکاران و کمکطلبی تحصیلی رایان و پنتریچ پاسخ دادند. برای تجزیه و تحلیل دادهها از روش تحلیل معادلات ساختاری با استفاده از نرمافزارهای SPSS-24 و AMOS-26 استفاده شد.یافتهها: یافتههای پژوهش نشان دادند که مدل پژوهش با دادههای جمعآوری شده برازش مطلوبی دارد. همچنین، یافتهها نشان دادند که امید به تحصیل دارای تأثیر مثبت و معنیداری بر پذیرش کمکطلبی و تأثیر منفی و معنیداری بر اجتناب از کمکطلبی بود. در حالی که اجتناب از کمکطلبی بر بهزیستی تحصیلی تأثیر معنیداری نداشت، پذیرش کمکطلبی دارای تأثیر مثبت و معنیداری بر بهزیستی تحصیلی بود. همچنین، امید به تحصیل بهصورت غیرمستقیم، از طریق اجتناب از کمکطلبی و پذیرش کمکطلبی و تأثیر همزمان این دو، دارای تاثیر غیرمستقیم معنیدار بر بهزیستی تحصیلی بود.نتیجهگیری: یافتههای پژوهش نشان میدهد که امید به تحصیل بهطور غیرمستقیم و از طریق کمکطلبی تحصیلی، بهزیستی تحصیلی دانشآموزان را ارتقا میدهد. این نتایج بر اهمیّت طراحی برنامهها و مداخلات آموزشی با محوریت تقویت امید تحصیلی و مهارتهای کمکطلبی تأکید دارد و میتواند راهنمای معلمان و برنامهریزان آموزشی برای ارتقای بهزیستی تحصیلی باشد.
