فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحلیل گفتمان انتقادی رویکردی است که با تحلیل سطوح مختلف زبان، بافت متن را بررسی کرده اندیشه‌های پنهانی نویسنده را مشخص می‌کند. فرکلاف یکی از نظریه‌پردازان تحلیل گفتمان انتقادی است که زبان را به مثابه کرداری اجتماعی می‌داند که با ایدئولوژی پیوند خورده است. وی برای بررسی انتقادی گفتمان متن سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین را پیشنهاد می‌کند. از آن­جا که شاعران و نویسندگان در هر دوره‌ای به مسائل اجتماعی و سیاسی مختلف توجه نشان‌می‌دهند، متون ادبی نیز حاصل شرایط جامعه هستند. در پژوهش حاضر سعی بر آن است با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی رمان‌ وضعیت بی‌عاری اثر حامد جلالی را با استفاده از رویکرد فرکلاف تحلیل و تبیین کرد تا چگونگی نگرش نویسنده به مسائل اجتماعی بررسی شود و فرآیندهای مؤثر در تولید متن مشخص گردد. بر اساس پژوهش‌های انجام شده این داستان در سطح توصیف، ویژگی‌های صوری زبان مثل ایجاد تقابل‌های معنایی، غلبه وجه خبری، جملات معلوم و...اندیشه‌های خود را منعکس کرده است. در سطح تفسیر و تبیین نویسنده تحت­تأثیر گفتمان انقلاب اسلامی است. می‌توان گفت اگرچه نویسنده داستانی عاشقانه را برای مخاطب خود بیان می‌کند؛ اما در خلال این داستان به صورت ضمنی از گفتمان حاکم بر جامعۀ عصر خود حمایت می‌کند و ایدئولوژی نویسنده پشت زبان پنهان گردیده است.