تأثیر فرم پاورقی بر داستانهای حسینقلی مستعان با تکیه بر داستان آفت
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22126/rp.2024.9689.1842چکیده
داستان پاورقی از دوره قاجار به اینسو یکی از گونههای ادبی غیررسمی در ایران بوده است. با گسترش مطبوعات در دورۀ پهلوی این شیوۀ داستاننویسی یکی از جریانهای تأثیرگذار فرهنگی در کشور شد. دوران رونق پاورقینویسی در ایران را میتوان سالهای بعد از 1320 دانست. برجستهترین چهرۀ این نوعِ داستانی حسینقلی مستعان است که داستانهایی در نشریههای راهنمای زندگی، تهران مصور و سپید و سیاه مینوشت که با اقبال فراوان مواجه بود. در این مقاله این فرض مطرح میشود که در داستانهای پاورقی او منتشر میشوند، شخصیتها و پیرنگ در سایۀ حوادث شگفتانگیز قرار میگیرند. دلیل این امر بیش از آن که خواست نویسنده باشد شرایطی است که انتشار هفتگی داستان بر نویسنده تحمیل میکند. برای آن که تصویر روشنتری از محتوای این مقاله بیان شود، داستان بلند آفت مبنا قرار گرفته است. در این مقاله از شیوه توصیفی - تحلیلی موضوع بررسی شده و با توجه به شواهد موجود در داستان این نکته دریافته میشود که انتشار هفتگی پاورقی موجب از بین رفتن جزئیات شخصیتپردازی شخصیتهای داستان شده است و در عوض به منظور همراهکردن خواننده در هر شماره حادثهای گنجانده میشود. مؤلف بهمنظور فروش تجاری داستانهایش با شگردِ اوجهای بههمپیوسته خواننده را همراه میکند که در طی مقاله بررسی شده است.
