بازخوانی و تحلیل اصالت وجود ابنسینا، با مطالعۀ موردی عبارات المباحثات
نویسندگان
1 طلبه سطح چهار تخصصی رشتۀ کلام جدید، مدرسه عالی نواب، مشهد، ایران.
2 استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد. ایران.
doi
10.30513/ipd.2024.6167.1537چکیده
مسئلۀ زیادت و اصالت وجود و ماهیت از مهمترین مباحث فلسفی و معبر عبور از تشکیک عام به تشکیک خاص و اخص است. این مسئله با عنوان مستقل، اگرچه در مکتب فلسفی اصفهان مطرح شد، اما رگههایی از آن در تاریخ فلسفه قابل پیجویی است و طرح و تکوّن این مسئله را نیز باید محصول گفتمان فلسفی پیش از حوزۀ اصفهان تلقی کرد. ازاینرو مبانی ادله و مضامین اصالت وجودی در اندیشۀ فیلسوفان پیشین نیز یافت میشود. ابنسینا را باید یکی از فیلسوفانی دانست که از زیادت وجود و ماهیت بهصراحت و از اصالت وجود با اشارات سخن گفته است. اکنون و با توجه به اینکه گروهی ابنسینا را «اصالت وجودی» و عدهای «اصالت ماهوی» دانسته و جملهای دیگر دربارۀ او به «وقف» گراییدهاند، سؤال تحقیق این است که آیا میتوان در عبارات مباحثات ابنسینا اشاراتی قریب به تصریح بر اصالت وجود یافت، انتساب اصالت وجود به ابنسینا را تقویت کرد و اصالت وجودیهای بعد او را ادامهدهندۀ مسیر فکری او محسوب نمود؟ نگارندگان پژوهش حاضر، سعی کردهاند به شیوۀ توصیفی- تحلیلی این فرضیه را مورد بررسی قرار داده و با بررسی عبارات ابنسینا در کتاب المباحثات نشان دهند که نگاه مجموعی و نظاممند به مبانی، نگرشها و عبارات ابنسینا بر این مدعا دلالت تام داشته و از رهگذر آنها میتوان اصالت وجود سینوی را ادعا کرد.