امتداد مبانی فلسفی انسان‌شناختی در تحول علوم انسانی بر اساس منظومۀ فکری امام خمینی

نویسندگان

1 استاد، گروه فلسفه، پژوهشکدۀ حکمت و دین‌پژوهی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، قم، ایران.

2 دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

doi
10.30513/ipd.2024.5987.1514
چکیده

مبانی انسان‌شناسی، مرکز ثقل علوم انسانی است. مطالعه در این ساحت پیش‌نیاز هر گونه نظریه‏‌پردازی و تحول در علوم انسانی به شمار می‌‏آید. امام خمینی به‌عنوان یک متفکر برجسته و تأثیرگذار اجتماعی، دارای منظومۀ فکری منسجم است. یکی از اضلاع مهم فکری ایشان، مباحث و مبانی فلسفی و عقلی است. در مبانی فلسفی، مبانی انسان‌شناختی جزو مهم‌ترین مبانی است که تأثیرات مستقیم و بنیادین در کلیۀ علوم انسانی می‏‌گذارد. سؤال تحقیق این است که مبانی امام در حوزۀ انسان‌شناسی چیست و چگونه در تحول علوم انسانی امتداد یافته است؟ هدف این مقاله ترسیم این مهم در دو حیطه است: «مبانی فلسفی انسان‌شناختی امام خمینی» و «امتداد آن مبانی در تحول علوم انسانی»  که در ضمن مقاله به مبانی و جزئیات هر دو حیطه پرداخته شده است. مبانی فلسفی گفته‌شده دارای دلالت‏‌هایی‌اند که می‌‏بایست برای تحول، تعالی و شکل‌دهی علوم انسانی مطلوب، پی‏‌ریزی شوند و امتداد یابند. ازاین‌رو، این مقاله می‏‌تواند نمونه و مدخلی بدیع باشد برای امتداد اندیشۀ امام خمینی در تحول و تعالی علوم انسانی، که در عین تبیین بنیادهای فلسفی، دلالت‏های کاربردی بسیار وسیعی در علوم انسانی و مسائل جامعه و نظامات کشوری و تمدنی دارد.