فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمانی که مردم یک کشور مورد هجوم دشمن قرار می‌گیرند، هجوم قوم متجاوز تأثیرات زیادی در زندگی، اقتصاد، تاریخ، فرهنگ... و حتّی ادبیّات کشور مدافع خواهد داشت. در چنین شرایطی، ادبیّات با احساس تعهّد و به قصد ایفای نقش خود، سهم مهمّی در بازنمود رخدادها و واقعیّت‌های جامعة جنگ‌زده بر عهده می‌گیرد. ادبیّات برای ادای این وظیفه به بررسی، شرح و توصیف مستقیم یا غیر­مستقیم حوادث و آثار زیان‌بار جنگ و پیامدهای مختلف روحی ـ روانی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آن در جامعه می‌پردازد. ادبیّات واقع‌گرا برخلاف جریان‌ها و مکاتب ادبی دیگر، محدود و منحصر به بازآفرینی و بازگویی امر واقع  است. نویسندگان واقع‌گرا می‌کوشند تا رویدادها را گزارش‌گونه و درست به همان‌گونه که اتّفاق می‌افتند ـ بی‌آن‌که تلخ و شیرین و درشت و نرم آن را از صافی نگاه و نگرة خاصی بگذرانند ـ بازگو کنند. نگاه نویسندة واقع‌گرا به عرصة جنگ، از منظر ایدئوژی و نگرش‌های عارفانه و معنویت‌گرایانه به دور است؛ از این روی، در واقعیت امور دخل و تصرّف نمی‌کند و امور واقع و حوادث را آرمان‌گرایانه و فراواقعی جلوه نمی‌دهد. آنان بر این باورند که در بیان واقعیّت جنگ و بازتاب رخدادها باید از آرمان‌گرایی، نگاه ماورایی و اسطوره‌سازی به دور بود و حقیقت امر را همان‌گونه که هست یا روی می‌دهد، بازنمایاند. احمد محمود (اعطاء) نویسنده سرشناس مکتب داستان‌نویسی جنوب کشور که از نویسندگان مطرح معاصر است، در آثارش از واقع‌گرایی و بومی­سازی آن با تأکید بر عناصر زیست‌بوم خود بسیار بهره برده است. توجّه ما در این پژوهش به مطالعه رمان زمین سوخته از این نویسنده با تکیه بر تبیین کارویژه واقع‌گرایی در بازنمایی زندگی انسان معطوف بوده است. نویسنده در مقام راوی شاهد، مصائب جنگ شهری و آسیب‌های وارده به بنیان‌های انسانی و اقتصادی را همان‌گونه که به چشم خویش دیده است، روایت می‌کند. وی در این رمان، خسارت‌های مادّی و معنوی تهاجم دشمن به شهر اهواز و شهروندان ساکن در آن را با نمایش چهره واقعی و خشن جنگ از طریق به تصویر کشیدن آثار مخرّب بمباران‌ها، حجم گسترده ویرانی‌ها، کشتارها، زخم‌ برداشتن‌ها، رنج‌ها و ... در سه‌ماهه اوّل جنگ تحمیلی بازآفرینی ‌می‌کند.