فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ادبیات مهاجرت در کشور ما اخیراً و به‌ویژه بعد از انقلاب اسلامی مورد توجه منتقدان ادبی قرار گرفته است. رضا قاسمی از جمله نویسندگانی است که بعد از انقلاب اسلامی به فرانسه مهاجرت کرده و آثار خود را در این کشور خلق کرده است. آثار داستانی قاسمی به دلیل اقامت او در فرانسه و مواجهه‌اش با رنج‌های ناگزیر زندگی در غربت، برخی مؤلفه‌های مهم ادبیات مهاجرت را در خود دارد. در این مقاله با روش تحلیلی-توصیفی به بررسی مؤلفه‌های ادبیات مهاجرت در رمان چاه بابل اثر رضا قاسمی پرداخته شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که زندگی راوی و سایر شخصیت‌های ایرانی سرشار از رنج‌هایی است که برخی از آن‌ها در نتیجۀ مواجهۀ آن‌ها با فرهنگ غریب به وجود آمده است. این شخصیت‌ها هرگز نمی‌توانند به‌سادگی فرهنگ بومی خود را کنار گذاشته و به‌طور کامل با فرهنگ فرانسه انس بگیرند و همین امر باعث بروز برخی کنش‌های رفتاری و روانی نامتعارف هم­چون اغتشاش هویت، افسردگی و احساس حقارت در آن‌ها شده است. برخی از مهم‌ترین مؤلفه‌های ادبیات مهاجرت در این رمان عبارت‌اند از: بحران هویت و بی‌آشیانگی، در حاشیه بودن، نوستالژی، سیّالیت زمان و مکان، مانندگردی، فرهنگ‌پذیری و سازگاری، انتقاد از خود، مقایسه، کنش‌پذیری و انفعال.