تعیین مزیت نسبی دانه های روغنی بررسی مشکلات تولید آن ها دراستان فارس

نویسندگان
doi
10.30490/aead.2004.132258
چکیده

 فارس یکی از قطب های عمده کشاورزی کشور است که با برنامه ریزی صـحیح مـی تـوان آن را به یکی از مراکز تولید وصادرات انواع محصولات کـشاورزی تبـدیل کـرد . اساسـاً بـا برنامـه ای صحیح و اصولی امکان استفاده مطلوب از نهاده ها و تولید محصولات ضروری به وجود خواهد آمـد. تعیین مزیت نسبی محصولات تولیدی مختلف یکی ازجنبه‌های مهم برنامه ریزی اقتصادی است. درایـن مطالعه مزیت نسبی دانه های روغنی(شاملکلزا، آفتابگردان،کنجد وگلرنگ) درسال زراعی-١٣٨١ ٨٢ در استان فارس بررسی شده است. به منظور دستیابی به هدف های تحقیـق دو نـوع از شاخـص های تعیـین  مزیت نسبی به کار رفته است؛ شاخص های نوع اول شامل منفعت خالص اجتماعی، هزینه منابع داخلی و نسبت هزینه به منفعت اجتماعی است . این شاخص ها با دو نوع قیمت مؤثر ارز به روش های برابری قدرت  خرید مطلق و نسبی محاسبه شده انـد. شاخـص های نـوع دوم شـاخص کـارایی مزیـت، شـاخص مقیـاس  مزیت و شاخص جمعی مزیت را شامل می شود. براساس شاخص های نوع اول و با قیمت هـای مـؤثر ارز ، محـصولات کلـزا ، آفتـابگردان و کنجـد  دارای مزیت نسبی و محصول گلرنگ بدون مزیت نسبی در تولید بوده ا ند. بر اسـاس شاخـص های نـوع  دوم و شاخص کارایی مزیت، تنها محصول کلزا از نظـر عملکـرد دارای کـارایی و از مزیـت نـسبی در تولید برخوردار بوده است و محصولات، گلرنگ و کنجد در مقایسه بـا کـل کـشور، مزیـت نـسبی در تولید نداشته اند. شاخص مقیاس مزیت برای آفتابگردان وکنجد بزرگتر از یک و نشان دهنده بیشتر بودن درجه تمرکز این محصولات در مقایسه با کل کشور و برای کلزا و گلرنگ کمتراز یک و نـشان دهنده  کمتر بودن درجه تمرکز این محصولات در مقایسه با کل کـشور بـوده اسـت. شـاخص جمعـی مزیـت  برای آفتابگردان عددی بزرگتر از یک و برای سایر محصولات عددی کـوچکتر ازیـک را نـشان داده است. بر اساس این شاخص، در شرایط فعلی، استان فارس در تولید آفتـابگردان مزیـت نـسبی بیـشتراز متوسط کشور و در تولید کلزا، گلرنگ و کنجد مزیت نسبی کمتراز متوسط کشور داشته است.