فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف این پژوهش، شناخت ویژگی‌ها و مؤلّفه‌های ادبیات سیاسی به‌ویژه رمان سیاسی، از نگاه نویسندگان صاحب‌نظر ایرانی است. دست‌یابی به تعاریف و ویژگی‌های مشخصِ رمان یا ادبیات سیاسی، یاریگر پژوهشگران در این زمینۀ پژوهشی خواهد بود. در این پژوهش، به روش تحلیل محتوای استقرایی، دیدگاه‌های گوناگون موجود در آثارِ منتقدان و نویسندگان ایرانی، دربارۀ تعاریف و ویژگی‌های رمان یا ادبیات سیاسی، مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته، سپس وجوه اشتراک و افتراق آن‌ها مشخص گشته است. برخی از ویژگی‌های ادبیات یا رمان سیاسی از دیدگاه آنان عبارت‌اند از: توجه به مسائل قدرت و حاکمیّت؛ حساسیت و واکنش در برابر رویدادهای سیاسی؛ پرداختن به مضامین سیاسی مانند هویت، حقوق شهروندی، آزادی، وطن، قانون و برابری سیاسی؛ ضدیت با استبداد و خودکامگی حاکمان؛ نقد ایدئولوژی‌ها و گفتمان‌های مسلّط جامعه؛ انتقاد از وضع موجود و قدرت حاکم و همچنین خواهانِ دگرگونیِ آن بودن؛ تمرکز بر مبارزات ضداستعماری، محکوم‌کردن مداخله‌های بیگانگان و لزوم استقلال سیاسی کشور؛ ایدئولوژیک بودن و نوشته‌شدن تحت تأثیر اندیشه‌ها و ایدئولوژی‌های خاص سیاسی ؛ نفی برخی از ارزش‌ها و تأیید بعضی دیگر؛ تبیین روشنگرانه یا نقد آراء و اندیشه‌های سیاسی؛ پرورانده‌شدن یک «غیریت» یا «دیگری» در آن، که ممکن است غرب، حاکمیّت یا سنت باشد؛ پرداختن به زندگی اشخاص و رجال سیاسی؛ تأیید و پشتیبانی از احزاب و جریان‌‌های سیاسی یا مخالفت با آن‌ها. طرح مضامین سیاسی از نظر صراحت بیان، می‌تواند آشکارا یا نمادین باشد. ادبیات یا رمان سیاسی از لحاظ لحن و شیوۀ بیان، می‌تواند به‌صورت طنز یا جدی یا آمیخته‌ای از هر دو باشد.