برآورد ارتفاع برف‌مرز واحد ژئومورفیک ایران مرکزی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد هیدروژئومورفولوژی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 دانشیار ژئومورفولوژی، دانشگاه زنجان، زنجان. ایران

doi
10.22111/gdij.2019.4583
چکیده

در این مقاله سعی بر این است که ارتفاع برف مرز ایران مرکزی با روش‌های رایت، ارتفاع کف سیرک، نسبت پنجه به دیواره و نسبت‌های ارتفاعی برآورد گردد و بهترین روش برای برآورد ارتفاع برف مرز دائمی معرفی شود. در بررسی اثرگذاری مقدار شیب دامنه‌های کوهستانی و حداکثر ارتفاع قلل بر ارتفاع برف مرز دائمی برآورد شده، روابط خطی این پارامترها در روش‌های مذکور در دامنه‌های نسار و نگار مرتفع‌ترین قلل این واحد کوهستانی محاسبه شد. بر اساس فرم خطوط منحنی میزان در نقشه‌های توپوگرافی بیش از 3300 سیرک در ایران مرکزی شناسایی گردید. امتداد ناهمواری‌ها در بیشتر مناطق ایران مرکزی، شمال غربی- جنوب شرقی و گاهی به‌صورت غربی- شرقی است و بیشتر سیرک‌های یخچالی در دامنه‌های شمال شرق یا جنوب غرب شکل‌گرفته‌اند. نحوه پراکندگی سیرک‌ها حاکی از این است که دامنه‌های نسار (شمال شرقی) واحد ژئومورفیک ایران مرکزی شرایط بهتری برای شکل‌گیری سیرک‌های یخچالی داشته و 7/57% از سیرک‌ها در دامنه شمال شرقی شناسایی‌شده است. تجزیه‌وتحلیل ارتفاع برف مرزهای برآورد شده در روش نسبت پنجه به دیواره با اعمال روش رایت هم ازنظر ارتفاع و هم ازنظر اثر جهت بر تفاوت ارتفاع برف مرز با شرایط محیطی انطباق بیشتری دارد. ارتفاع برف مرز در این واحد بین 2743 متر تا 3098 متر متغیر برآورد گردید. متوسط ارتفاع برف مرز کواترنری واحد ایران مرکزی 2853 متر بوده است. تجزیه‌وتحلیل اثر مقدار شیب و ارتفاع قلل بر تفاوت ارتفاع مرز حاکی از آن است که 77% از اثرگذاری مقدار شیب در دامنه نگار و 35% از اثرگذاری ارتفاع قله مسلط به سیرک در دامنه نسار قابل تبیین است.