موتیف، گونه‌ها و کارکردهای آن در سه رمان روح‌انگیز شریفیان

نویسندگان

1 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد سوادکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، سوادکوه، ایران

2 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران

doi
10.22126/rp.2022.7844.1589
چکیده

موتیف یکی از اصطلاحات مهم نقد ادبی است که به‌جهت تکرار‌شوندگی تأثیر بسزایی بر ساختار و محتوای آثار ادبی می‌گذارد. این پژوهش در پی آن است این عنصر را به شیوه توصیفی- تحلیلی در سه رمان روح‌انگیز شریفیان بررسی نماید. مباحث نظری مقاله، تعاریف مربوط به موتیف، معرّفی انواع و کارکردهای آن و هم‌چنین مباحثی راجع ‌به مهاجر و چالش‌های هویّتی او را در‌بر‌می‌گیرد. در حوزۀ کاربردی نیز انواع موتیف و کارکردها و ارتباطات آن در رمان‌های شریفیان بررسی شده ‌است. نتایج تحقیق گویای آن است که شریفیان گاه آگاهانه و گاه ناآگاهانه از برخی عناصر به‌عنوان موتیف استفاده کرده‌ است. موتیف‌های هنری در آثار شریفیان نمونه‌هایی دارد. اما موتیف‌های فکری و عاطفی از تنوّع و گستردگی بیشتری در آثار او برخوردارند. در این قلمرو، حضور مفاهیم مختصّ ادبیات مهاجرت شایان توجّه است. در این مقاله به کارکردهای گوناگون موتیف هم‌چون کارکرد انسجام‌بخشی، تأکیدی، نمادین و کارکرد داستان‌سازی و هم‌چنین ارتباط موتیف با دیگر عناصر داستان نیز پرداخته شده ‌است.