بررسی عنصر شخصیّت در رمان تاریخی امینه براساس نظریه سیمور چتمن
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه پیامنور، تهران، ایران.
2 دانشیار، زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه پیامنور، تهران، ایران.
3 استاد، زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
4 دانشیار، زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه پیامنور، تهران، ایران.
doi
10.22126/rp.2022.6689.1381چکیده
شخصیّت از نظر سیمور چتمن، نظریهپرداز و منتقد معاصر؛ دارای چنان اهمیّت محوری است که در پیوند دیگر ارکان داستان برای شکلگیری روایت و درگیرکردن ذهن مخاطب با موقعیّتسازی، گرهگشایی و حادثهآفرینی نقش اساسی دارد. نظری در برابر نظر فرمالیستها و ساختارگرایان. از نظر او شخصیّت است که کنش و موقعیّت را میسازد و نه بالعکس؛ و در این مورد فرقی میان داستانهای کلاسیک و نو وجود ندارد. پژوهش تحلیلی حاضر از رمان تاریخی امینه بر اساس نظریة چتمن نشان میدهد که دیگر عناصر داستانی نیز مانند اشیاء، مکان و زمان، کنشها و ... بر پایة حضور او به فرم و منطق داستانی میرسند و ابعاد رفتارش گفتمان ذهنی و جهان معنایی داستان را توجیهپذیر و باورمند میسازد. این کنش فعّال شخصیّتی از زنان ایران در قرن دوازدهم فراتر از رفتار اجتماعی- سیاسی بسیاری از مردان نیز قرار میگیرد؛ چرا که این بانو از یک سو به فکر جنگ با دشمنان خارجی مانند افغانهاست و از دیگر سو با شخصیّتهای متعدّد تأثیرگذار در تاریخ و سرنوشت کشور مانند کریمخان، نادر، آغامحمّدخان و ... در ارتباط است. او هم به دیپلماسی با خارجیان میپردازد، هم در فکر تجارت، اندیشهورزی و ساختن ذهنیّتی روشنفکرانه و احیاگر حقوق ملی و اجتماعی نیز هست.
