فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تاریخ بیهقی، بخشی از فضای دربار را در سده پنجم نشان می­ دهد. یازده سال حکومت مسعود، گستره کامل این متن است، ولی به تبع آن قهرمانان دیگر نیز به عرصة تاریخ بیهقی وارد شده­اند تا بتوانند جنبة فضاسازی، شخصیّت­پردازی و بیان نظریة حکومتی و گرایش ادبی بیهقی را نمایان سازند. زنان این متن، اغلب در پیوند با دربار و درباریان تیپ­های خود را آشکار می­سازند. هدف این جستار توصیفی- تحلیلی، با فرض واقع­گرایی نویسندگی و روایت بیهقی، تیپ‏شناسی زنان در تاریخ بیهقی، با تأکید بر طبقه ‏بندی نه‏گانه انیه‏ گرام است. یافته­ها نشان می­ دهد که بیهقی با محدودیت­های موضوع و نگارش برای حکومت، از پرداختن کامل به هویّت و شخصیّت زنان خودداری کرده و تنها پنج دستۀ رمانتیک محزون، رئیس، کمال‏طلب، کمک‏دهنده و مشاهده‏گر را که با وقایع تاریخی یا امور درباری ارتباط داشتند، به کوتاهی، معرفی کرده­ است که با تیپ‏های شخصیّتی انیه‏گرام مطابقت دارند. چون زنان در دورۀ غزنوی، حضوری محدود، کم­رنگ و گذرا در عرصه­های اجتماعی دارند به ناچار تنها زنانی که با دربار ارتباط داشته و در پرورش بزرگان، خردمندی، تأثیر بر تاریخ، خوشگذرانی و دسیسه­ چینی­ های سیاسی حضور داشته­اند معرفی می­شوند. ردّ و قبول بیهقی را از لابه­ لای همین اشارات گذرا باید متوجه شد.