آسیب‌شناسی مسئولیت اجتماعی در پژوهش‌های محلی و منطقه‌ای اعضای هیئت علمی

نویسندگان

1 استادیار گروه مطالعات نظری علم، فناوری و نوآوری مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

doi
10.22034/jiera.2024.435484.3113
چکیده

هدف: تحلیل آسیب‏‌شناسانه‏‌ی مسئولیت‏ اجتماعی اعضای هیئت‌علمی در حوزه‌‏ی پژوهشی و ارائه‏ی راهکارهای افزایش تناسب میان برون‌دادهای پژوهشی با نیازهای محلی و منطق‌ه‏ای. روش: انجام مصاحبه‌‏های نیمه‏‌ساختاریافته با 12 عضو هیئت‌علمی دانشگاه‌‏های شیراز، ایلام و یزد. روش نمونه‏‌گیری، نمونه‌‏گیری نظری بوده است. گردآوری داده‌‏ها تا اشباع نظری ادامه یافت و تحلیل داده‏‌ها به روش تحلیل تماتیک انجام شده است. یافته‏‌ها: عوامل درون نهادی شامل مصلحت‌‏اندیشی پژوهشی، عدم باور به کارکرد حل مسئله، حمایت ناکافی آیین‏‌نامه‌‏های ارتقا و ترفیع از مسئولیت اجتماعی، کمّی‏‌گرایی و مقاله‌‏محوری، سرانه پژوهشی حداقلی و عوامل برون‌‏نهادی شامل پژوهش‏های بی‏‌مشتری، عدم استقبال از پژوهش‏های مبتنی بر نیاز، لابی‌گری پژوهشی، نبود نهادهای بینابینی، ضعف اعتماد متقابل دانشگاه و جامعه، لوکس و حاشیه‏ای بودن پژوهش، عدم‌جامعیت در اسناد بالادستی، عدم شایسته‏سالاری در انتصابات، رفتار غیرحرفه‏ای کارفرما، عدم اعتماد صنعت به توان داخلی، تمرکزگرایی، عدم مرجعیت دانشگاه در حل مسائل جامعه و بانک اطلاعاتی ناقص. نتیجه‏‌گیری: با تأمین بودجه و تزریق اعتبارات مالی، ایجاد میزهای مشترک دائمی و اجتماعات علمی متشکل از پژوهشگران بومی و سیاست‌گذاران، تجدیدنظر در سیاست‏های ترفیع و تشویق اعضای هیئت‌علمی، بازبینی در فهم از علم و جهان بومی‏‌سازی، تقویت گروه‌های پژوهشی بین‌‏رشته‏ای، ماموریت‏گرایی دانشگاه‏‌ها، شایسته‏‌سالاری در انتصابات مدیران و نظارت قوی و جلوگیری از زدوبندهای پژوهشی می‏‌توان پایبندی به مسئولیت اجتماعی پژوهشی اعضای هیئت‌علمی را در راستای پاسخ‏گویی به نیازها و چالش‏های محلی و منطق‌ه‏ای به سطح مطلوبی افزایش داد.