تبیین نقش پرنده در اعلانهای عاشورایی ایران (دهه 80 و 90ش)، با رویکرد نظریه یاکوبسن
نویسندگان
1 استادیار گروه ارتباط تصویری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران: ایران.
2 دانشجوی دکتری رشته هنر اسلامی دانشکده هنر دانشگاه تربیت مدرس تهران
doi
10.22070/negareh.2020.4299.2164چکیده
حماسه تاریخی عاشورا همواره یکی از مضمونهایی بود که هنرمندان آن را دستمایه خلق آثار هنری خود قرار دادهاند. اعلان نیز هنگامی که در لوای مفاهیم مذهبی همچون عاشورا قرار میگیرد برای بیان مفاهیم خود از نشانه ها، رمزگان و علائم ارتباطی استفاده میکند. این تحقیق سعی بر آن دارد با بررسی اعلانهای دهه 80 و 90ش به هدف پیش رو بپردازد، از جمله نشانه شناسی نقش پرنده همچنین واکاوی انواع ادبی آنها در کنار سایر عناصر تجسمی این اعلانها با رویکرد یاکوبسن. سؤال این تحقیق عبارت است از: با توجه به رویکرد یاکوبسن نشانهشناسی این نقش پرنده چگونه در کارکردهای ارتباطی، استعاره و مجاز مطرح شدهاند و چه ارتباطی با انواع ادبی دارند؟ تحقیق پیش رو بر اساس روش توصیفی تحلیلی از طریق کتابخانهای و اسنادی به کنکاش و تحلیل 44 نمونه انتخابی از اعلانهای عاشورایی میپردازد که بر اساس واکاوی رنگ، فرم، ترکیب بندی و نشانه شناسی نقش پرنده در ارتباط با سایر عناصر تجسمی بررسی میشود و دستهبندیهای ارتباطی و آرایهای را در لوای انتقال بهتر پیام عاشورا شکل میدهد. بر اساس یافتههای تحقیق منشأ شکل گیری بسیاری از اعلانهایی که نقش پرنده در آنها استفاده شده برگرفته از هنرهای آیینی و سنتی از جمله پرنده های علم و کتلها، نگارگریها و... است. با توجه به رویکرد یاکوبسن و بررسیهای انجام شده روی اعلانها در این دو دهه مشخص شد. استفاده از رویکرد استعاره نسبت به مجاز بیشتربوده و اعلانها در دهه 90ش نسبت به دهه 80 از لحاظ تأثیرگذاری عملی، استعاره پردازی کمتری داشته اند اما کارکرد عاطفی نسبت به دهه80 ش بیشتر بوده است. به طور کلی کارکرد ترغیبی کمترین تأثیر ارتباطی و برای انتقال پیام وکارکرد عاطفی بیشترین نمود را در اعلانها داشته است.