اولویتبندی سیلخیزی واحدهای هیدرولوژیک مطالعۀ موردی: حوضۀ آبریز پل شاه
نویسندگان
1 دانشآموختۀ کارشناسی ارشدژئومورفولوژی، گروه محیط زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی دریا،دانشگاه علوم و فنون دریاییخرمشهر، خرمشهر، ایران
2 استادیار مهندسی آب، گروه مهندسی آب، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
3 استادیار ژئومورفولوژی، گروه محیط زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی دریا، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران
doi
10.22111/gdij.2018.4176چکیده
تعیین پتانسیل سیلخیزی حوضههای آبخیز و اولویتبندی زیرحوضهها، یکی از مهمترین اقدامات در مطالعات آمایش سرزمین محسوب میشود. در تحقیق حاضر اولویتبندی پتانسیل سیلخیزی زیرحوضهها در آبخیز پلشاه در استان کرمانشاه انجام شد. بدین منظور ابتدا دادهها و لایههای مختلف از قبیل کاربری اراضی، اقلیم و هیدروگراف سیلاب و بارش متناظر منطقه مطالعاتی تهیه گردید. سپس با کنترل دادههای متناظر بارش و سیلاب، دو رویداد در مرحله واسنجی (22/08/1391 و 06/09/1391) و یک رویداد در مرحله اعتبارسنجی (20/12/92) بکار گرفته شدند. بهمنظور شبیهسازی بارش-رواناب از روش SCS و برای تعیین تلفات اولیه از روش شماره منحنی از نرمافزار HEC-HMS استفاده شد. ارزیابی مدل با ضریب ناش-ساتکلیف انجام شد. همچنین بهمنظور تعیین بارش طرح، از توزیعهای آماری در نرمافزار SMADA در دوره آماری 1377-1394 استفاده گردید. نتایج نشان داد ضریب کارایی مدل بعد از واسنجی برای هر دو رویداد مثبت بوده و به 872/0 و 173/0 ارتقاء یافتهاند. همچنین درصد خطای دبی اوج نیز صفر شد. در مرحله اعتبارسنجی بر اساس میانگین مقادیر اصلاحشده شماره منحنی و تلفات اولیه نیز، ضریب کارایی برابر 336/0 و خطای دبی اوج، 8 درصد شد که دقت و صحت مدلسازی به اثبات رسید. در بررسی پتانسیل سیلخیزی مشخص شد که بارش طرح با مقدار 93 میلیمتر قادر است سیلابی با دبی اوج m3/s 200 در خروجی حوضه ایجاد نماید. با بررسی سهم مشارکت زیرحوضهها مشخص شد که زیرحوضههای خروجی به دلیل وضعیت زمینشناسی و پوشش، پتانسیل سیلخیزی بیشتری داشته و زیرحوضههای بالادست سیلخیزی کمتری دارند