ارزیابی و پیش‌‌‌‌بینی تغییرات پوشش گیاهی با استفاده از معیارهای سیمای سرزمین و مدل مارکوف (مطالعۀ موردی: شهرستان همدان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آمایش محیط زیست، دانشکدة محیط‌زیست و منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

2 استادیار محیط زیست، دانشکدة محیط زیست و منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

doi
10.22111/gdij.2018.4180
چکیده

     تخریب سیمای سرزمین، تغییر پوشش گیاهی و تغییر کاربری مواردی هستند که به‌‌طور مداوم بر محیط‌‌زیست کشور فشار وارد می‌‌کنند، بنابراین نقشه‌‌‌‌‌‌هایپوششگیاهی،درتولیداطلاعاتدرجهتبرنامه‌‌‌‌ریزی‌‌‌‌هایشهری نقش مهمی دارند.در این پژوهش به‌‌منظور تهیه نقشه‌‌‌‌هایپوششگیاهیشهرستان همدان ازاطلاعاتماهوارۀلندست سنجنده‌‌‌‌های ETM+و OLIاستفاده و مقدار شاخص NDVIمحاسبه شد.NDVIیکیازپرکاربردترینشاخص‌‌‌‌‌‌هابرایپایش تغییراتپوششگیاهیاست، کهاز‌‌طریقنسبت‌‌گیریباندهای قرمزومادونقرمزِنزدیکبه‌‌دستمی‌‌‌‌آید. بدین منظور برایبررسیتغییراتکیفی پوششگیاهی،مقادیرعددیاینشاخصبه 4کلاسمختلفسرسبزی شامل اراضی با پوشش عالی، پوشش بسیار خوب، پوشش خوب و ضعیفطبقه‌‌‌‌بندیشد و برای آشکارسازی تغییرات، نقشه‌‌‌‌های طبقه‌‌‌‌بندی‌‌شده وارد مدل LCMشدند. سپس تحلیل تغییرات سیمای سرزمین صورت گرفت که بدین منظور تعداد 5 سنجه در سطح کلاس و 6 سنجه در سطح سیمای سرزمین مورد محاسبه قرار گرفت. پیش‌‌‌‌بینی تغییرات پوشش گیاهی در 15 سال آینده با زنجیرۀ مارکوف انجام شد.   تجزیه‌‌و‌‌تحلیل سنجه‌‌های سیمای سرزمین حاکی از آن است که سطح پوشش بسیار خوب از 12 درصد در سال 1380، به 21 درصد در سال 1395 رسیده است. همچنین اراضی با پوشش خوب که به‌‌عنوان پوشش گیاهی طبیعی آن به‌‌شمار می‌‌رود، در دورۀ زمانی مشابه کاهش یافته است. نتایجحاصلازسنجۀ تنوع شانون در سطح سیمای سرزمین نشان می‌‌‌‌دهد که مقادیرمربوطبهتنوعلکه‌‌‌‌ها در سطحشهرستان بالاترازیک است،کهبیانگر تنوعوفراوانی بالاو سیمایسرزمین بسیارمتنوع در شهرستان است. نتایج پیش‌‌‌‌‌‌بینی نشان می‌‌‌‌دهد که بیشترین احتمال تخریب تا افق 1410 در اراضی با پوشش عالی (8329/0) خواهد بود. همچنینتخریب اراضی باپوشش خوب بهاراضیبادرجۀسرسبزی ضعیفبیشتریناحتمال(3581/0) تغییر را در آینده دارد. یافته‌‌های این تحقیق بر لزوم توجه بیشتر به بهره‌‌برداری پایدار از سرزمین و جلوگیری از تخریب آن در این شهرستان تأکید دارد.