گونهشناسی آثار فلزکاری در نگارگری عصر صفوی (1135-907 ق)
نویسندگان
1 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر ومعماری، دانشگاه تربیت مدرس
2 کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس.
doi
10.22070/negareh.2020.4977.2361چکیده
آثار هنرفلزکاری در دوره صفوی، به لحاظ زیبایی بصری، نقوش تزیینی و شیوه ساخت قابل توجه است. نظر به اینکه در هنر نگارگری دوره صفوی بیش از هر دوره دیگری به بازنمایی دقیق عناصر و اشیاء توجه میشود، با مطالعه نگارهها میتوان اطلاعات بسیاری درباره هنر فلزکاری در این دوره بهدست آورد. از این رو پژوهش حاضر با هدف شناسایی اشیای فلزی در نگارهها و طبقهبندی آنها، شناسایی اصل این آثار و تطبیق آنها با نگارهها، به گونهشناسی و بررسی کاربرد این اشیا و نحوه بازنمایی این آثار در نگارهها میپردازد و در صدد پاسخ به این سوالات است که: 1. چه نسبتی میان تصاویر اشیای فلزی در نگارههای عصر صفوی و نمونههای آثار فلزکاری به جای مانده از این عصر وجود دارد؟ 2. شیوه بازنمایی اشیای فلزی در نگارهها چگونه است؟ و از این رهگذر مسئله کلان نسبت نگارگری با واقعگرایی پیگرفته میشود. در این پژوهش از روش توصیفی- تحلیلی با رویکرد مطالعه تطبیقی استفاده شده و گردآوری اطلاعات از طریق مطالعات کتابخانهای با رجوع به وبسایت موزهها و منابع اینترنتی انجام شده است. بدین منظور تعداد 23 نمونه به صورت هدفمند از میان تصاویر نسخه نگارههای متعلق به قرنهای دهم و یازدهم انتخاب شد و اشیای فلزی موجود در آنها شناسایی و طبقهبندی شدند. اشیای فلزی مورد نظر پژوهش که در نگارهها به تصویر در آمدهاند عبارت است از: صراحی، ابریق، قندیل، شمعدان، آوند یا دلو حمام و طبل باز شکاری. در نهایت پس از بررسی و تحلیل نمونهها و مقایسه آنها با آثار فلزی بازمانده دوره صفوی مشخص شد، شیوه بازنمایی اشیای فلزی در این نگارهها بر اساس هنر فلزکاری در آن دوره بهصورت واقعگرایانه است، بهعلاوه بسیاری از ویژگیهای آثار فلزی نظیر فرم، جنس و تزیینات در نگارههای این دوره قابل مشاهده است.