فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خاتم‌کاری یکی از روش‌های تزیین سطح اشیای چوبی است که از دوره آل مظفر تاکنون آثار قابل توجهی در گنجینه‌های هنری از آن بر جای مانده است. این هنر در طول گذر تاریخی خود فراز و نشیب‌هایی داشته و شاید بتوان گفت در هیچ دوره‌ای از لحاظ هنری رکود مطلق نداشته است. بررسی‌ها حاکی از آن است که دوره قاجار یکی از دوره‌های پر اهمیت این هنر بوده و آثار خاتم‌کاری شاخصی در داخل و خارج از ایران به همت هنرمندان ایرانی بر جای مانده است. اطلاعات امروزی از خاتم‌کاری به ویژه خاتم‌کاری دوره قاجار اندک و بیشتر معطوف به نوشته‌هایی مبتنی بر توصیف غیر تخصصی و عدم پرداختن به ویژگی‌های فنی در مسیر پرفراز تاریخ این هنر است. در این پژوهش منبر خاتم‌کاری محفوظ در مجموعه فرهنگی تاریخی کاخ گلستان به عنوان نمونه موردی که اهم ویژگی‌های خاتم‌کاری دوره قاجار را داراست، مورد مطالعه قرار گرفته است. هدف از انتخاب منبر مذکور، تحلیل فنی آن و همچنین دست‌یابی به اطلاعات صحیح و فزون‌تر از نوآوری در شیوه خاتم‌کاری دوره قاجار است. سؤال پژوهش حاضر این‌گونه بوده که ویژگی‌ها و نوآوری‌های خاتم‌کاری دوره قاجار کدامند و به چه صورتی در منبر مورد مطالعه ظهور کرده است؟ تدوین مقاله به روش توصیفی-تحلیلی بوده و در روش گردآوری مطالب ضمن استفاده از منابع کتابخانه‌ای، از تحقیقات میدانی شامل بررسی و مشاهده منبر و همچنین مصاحبه استفاده شده است. نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که شیوه خاتم‌کاری دوره قاجار علاوه بر نوآوری در ساخت‌، نوآوری‌هایی در خاتم‌چسبانی داشته که از نگاه متخصصین مغفول مانده و هدف بر آن است تا ضمن تحلیل آن‌ها به حفظ اصالت در شیوه خاتم‌کاری این دوره اشاره شود.