فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی اثرات خشکسالی بر منابع آب دشت­ های کشور در مدیریت بهینه منابع آب در بخش کشاورزی و منابع طبیعی بسیار حائز اهمیت می­ باشد. مدل آب­ های زیرزمینی می­ تواند به‌عنوان یک ابزار ارزشمند در مدیریت منابع آب زیرزمینی به­ کار رود. لذا بررسی بیلان آب زیرزمینی تحت تأثیر خشکسالی هواشناسی به کمک مدل­ های ریاضی از جمله اهداف کاربردی و مهم در توسعه پایدار منابع طبیعی و محیط زیست می ­باشد. تویسرکان از دشت­ های مهم استان همدان است که منبع اصلی تأمین آب باغات و کشتزارهای وسیع آن چاه­ های حفر شده در دشت می­ باشد. هدف از تحقیق حاضر بررسی اثرات خشکسالی هواشناسی بر تغییرات بیلان آب زیرزمینی به کمک مدل­سازی ریاضی با استفاده از مدل MODFLOW در نرم‌افزار GMS می­ باشد. به این منظور پس از محاسبه شاخص بارش استاندارد و تعیین سال­ های خشک و تر در منطقه مطالعاتی و انتخاب سه سال شاخص به‌عنوان سال نرمال (1387)، ترسال (1388) و خشکسال (1389) به بررسی بیلان آب زیرزمینی در این سه سال پرداخته شده است. در همین راستا سال نرمال به ­عنوان سال واسنجی مدل و سال های ترسال و خشکسال به ­عنوان صحت ­سنجی مدل استفاده شد. نتایج نشان داد که مدل  MODFLOW به خوبی توانسته است سطح ایستابی چاه های مشاهداتی را در سال نرمال، ترسال و خشکسال (به‌ترتیب با ریشه خطای استاندارد 0.73، 0.85، 0.93) پیش‌بینی نماید. بررسی تطابق شاخص خشکسالی هواشناسی و هیدرولوژیکی نشان داد که خشکسالی هواشناسی به تنهایی نمی­تواند بر تغییرات افت سطح آب زیرزمینی تأثیر بگذارد و استفاده بی­رویه از چاه­ های بهره برداری و برداشت از آن­ ها تاثیر زیادی  بر تغییرات آب زیرزمینی خواهد داشت. نکته قابل توجه آن­که بر اساس نتایج حاصله  خشکسالی هواشناسی بر تغییرات بیلان آب زیرزمینی به شدت تأثیرگذار بوده است.