جداسازی و شناسایی باکتری‌های تجزیه‌کننده علف‌کش متریبوزین در خاک‌های آلوده تحت کشت استان زنجان

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد گروه زیست‌شناسی و علوم محیط زیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد گروه زیست‌شناسی و علوم محیط زیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان

3 استادیار، گروه زیست‌شناسی و علوم محیط زیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان

doi
10.22084/ab.2017.2266
چکیده

علف‌کش متریبوزین از جمله تریازین‌هایی است که به‌مدت طولانی در خاک باقی‌مانده و با انتقال به منابع آب و خاک موجب آلوده شدن و افزایش سمیت زیستی می‌شود. تجزیه میکروبی نقش اساسی در حذف علف‌کش‌های گروه تریازین دارند. پژوهش حاضر با هدف جداسازی و شناسایی باکتری‌های بومی توانمند در جذب علف‌کش متریبوزین در منابع خاک استان زنجان انجام شد. برای این منظور، نمونه‌برداری از خاک مزارع ذرت، سیب‌زمینی و گوجه‌فرنگی از عمق صفر تا 20 سانتی‌متری در فصل بهار انجام شد. پس از آماده‌سازی نمونه‌های خاک و کشت آن‌ها در محیط‌کشت، باکتری‌های رشد یافته خالص‌سازی شدند. بررسی سینتتیک رشد باکتری‌ها نشان داد که جدایه‌هایZT12 ، ZT15 و ZT19 از بین 21 جدایه باکتری جداسازی شده، با افزایش مقدار علف‌کش تا 500 میلی‌گرم بر لیتر بیش‌ترین رشد را داشته و ZT15 شاخص‌­ترین جدایه با جذب نوری 8629/0 شناسایی شد. غلظت‌های بیش‌تر از 500 میلی‌گرم بر لیتر سبب کاهش رشد جدایه ZT15 شد. نتایج آزمایش‌های بیوشیمیایی و توالی‌یابی ژن 16S rRNA نشان داد که باکتری‌های ZT12، ZT15 و ZT19 به‌ترتیب سویه‌هایی از باکتری‌های جنس Enterobacter cancerogenus، Klebsiella sp. و Staphylococcus sp. هستند. نتایج بررسی‌های انجام شده در خصوص ‌حضور یا عدم‌حضور‌ ژن TrzA بر‌روی پلاسمید و ژنوم باکتری در هر سه جدایه نشان داد که این ژن بر روی پلاسمید باکتری‌ها قرار دارد. با توجه به توانایی باکتری‌های مقاوم شناسایی شده در این تحقیق، تلقیح جدایه‌های بومی تجزیه‌کننده علف‌کش و همچنین استفاده از خالص‌سازی و استخراج آنزیم‌های تجزیه‌کننده آن جهت پالایش آلاینده‌ها در محیط‌های آلوده می‌تواند، مناسب باشد.